ประจําเดือนขาด มีสาเหตุมาจากอะไร และวิธีช่วยให้ประจำเดือนมาปกติ

ประจําเดือนขาด เป็นภาวะของประจำเดือนมาไม่ปกติตามรอบเดือน ซึ่งบางคนอาจประจำเดือนขาดนานกว่า 1 เดือนขึ้นไป ที่เกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุด้วยกัน เช่น การตั้งครรภ์ กินยาคุมกำเนิด ดังนั้น หากมีความกังวลใจควรเข้าพบคุณหมออย่างรวดเร็ว เพื่อรับการวินิจฉัยหาสาเหตุที่ทำให้ประจำเดือนขาดและรักษาในทันที

ประจําเดือนขาด มีสาเหตุจากอะไร

ประจําเดือนขาด ส่วนใหญ่อาจเกิดจากการตั้งครรภ์โดยไม่รู้ตัวที่มีสาเหตุมาจากมีเพศสัมพันธ์ไม่ป้องกัน เพราะการตั้งครรภ์จะทำให้ร่างกายหยุดกระบวนการตกไข่ส่งผลให้ประจำเดือนขาดและจำกลับมามีประจำเดือนอีกครั้งหลังคลอดประมาณ 6-24 สัปดาห์ นอกจากนี้ ประจำเดือนขาดยังอาจเกิดปัจจัยเสี่ยง ดังต่อไปนี้

• ยาคุมกำเนิด การใช้ยาคุมกำเนิดที่มีฮอร์โมนกลุ่มเอสโตรเจน (Estrogen) และฮอร์โมนกลุ่มโปรเจสเตอโรน (Progesterone) เช่น ยาคุมแบบรับประทานรายเดือน ยาคุมฉุกเฉิน ยาคุมแบบแผ่นแปะผิวหนัง อาจทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกบางส่งผลให้ตัวอ่อนไม่สามารถฝังตัวได้ และอาจชะลอการตกไข่ที่ทำให้ประจำเดือนขาดด้วยเช่นกัน 
• ความเครียด อาจส่งผลกระทบต่อการทำงานของต่อมไฮโปทาลามัส (Hypothalamus) ที่อยู่บริเวณสมองส่วนหน้า ซึ่งมีหน้าที่ควบคุมการตกไข่ นำไปสู่การชะลอการตกไข่ ที่ทำให้ประจำเดือนมาช้ากว่าวันที่กำหนดหรืออาจส่งผลให้ประจำเดือนขาดในรอบเดือนนั้น
• การออกกำลังกายมากเกินไป อาจทำให้ร่างกายเกิดความเครียด และส่งผลกระทบต่อกระบวนการตกไข่ ที่อาจทำให้ประจำเดือนขาดหรือมาช้ากว่าปกติ
• น้ำหนักตัว การมีน้ำหนักมากหรือน้อยเกินไป อาจทำให้ร่างกายมีฮอร์โมนไม่สมดุลและหยุดผลิตฮอร์โมนเอสโตรเจนที่จำเป็นต่อการตกไข่ ส่งผลให้รอบเดือนนั้นประจำเดือนไม่มา
• กลุ่มอาการถุงน้ำรังไข่หลายใบ อาจส่งผลให้ฮอร์โมนแปรปรวน และรบกวนการตกไข่ จึงส่งผลให้ประจำเดือนขาด
• วัยหมดประจำเดือน อาจส่งผลให้ระดับของฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลง ทำให้การตกไข่น้อยลง นำไปสู่ประจำเดือนขาดหรืออาจหยุดลงโดยสมบูรณ์ ที่พบได้มากในผู้หญิงอายุ 45 ปีขึ้นไป 

วิธีรักษาอาการประจำเดือนขาด

วิธีรักษาอาการประจำเดือนขาด อาจทำได้ดังนี้

• หยุดรับประทานยาคุมกำเนิดรายเดือนเมื่อรับประทานยาคุมแผงเดิมหมด สำหรับยาคุมฉุกเฉินอาจจำเป็นต้องรอประจำเดือนในรอบเดือนถัดไป หากประจำเดือนขาดนานกว่า 1 เดือน ควรตรวจครรภ์ด้วยตัวเองหรือเข้าพบคุณหมอเพื่อรับการวินิจฉัย นอกจากนี้ผู้ที่ใชยาคุมด้วยวิธีอื่น ๆ ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของคุณหมอในการถอดอุปกรณ์คุมกำเนิดหรือเลิกใช้การคุมกำเนิด เพื่อช่วยให้ประจำเดือนมาตามปกติ
• ผ่อนคลายความเครียด เพื่อช่วยให้ร่างกายปรับฮอร์โมนให้สมดุลและช่วยให้เกิดกระบวนการตกไข่ตามปกติ โดยอาจทำกิจกรรมที่ชื่นชอบ เช่น ฟังเพลง ดูหนัง นอนพักผ่อน เล่นเกม วาดรูป
• ออกกำลังกายอย่างเหมาะสมไม่มากและน้อยจนเกินไป และไม่ควรออกกำลังกายที่ใช้แรงหนัก อย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที/สัปดาห์ เช่น วิ่งเหยาะ วิ่งบนลู่วิ่ง เดินเร็ว เพื่อไม่ให้ร่างกายมีความเครียด เหนื่อยล้า อ่อนเพลียที่ส่งผลให้ประจำเดือนขาดได้
• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ด้วยการรับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ เช่น ผัก ผลไม้ ธัญพืช และลดอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและน้ำตาลสูง เช่น ของทอด ขนมหวาน น้ำอัดลม ร่วมกับเพิ่มการเคลื่อนไหวเล็กน้อยหรือออกกำลังกายในระดับเบา เช่น ทำงานบ้าน พาสัตว์เลี้ยงออกไปเดินเล่น เดินในสวนสาธารณะ วิ่งเหยาะ 
• เข้ารับการตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อตรวจคัดกรองโรคที่อาจเป็นสาเหตุทำให้ประจำเดือนขาด เช่น ภาวะถุงน้ำในรังไข่หลายใบ เนื้องอกต่อมใต้สมองและต่อมไทรอยด์ทำงานผิดปกติ และเข้ารับการรักษาอย่างเหมาะสม

อาการประจำเดือนขาดแบบไหน ที่ควรเข้าพบคุณหมอ

อาการประจำเดือนขาด ที่ควรเข้าพบคุณหมอ อาจสังเกตได้ ดังนี้

• ปวดอุ้งเชิงกรานหรือปวดท้องน้อยรุนแรง ร่วมกับมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ไข้สูง ท้องร่วงและเป็นลมบ่อยครั้ง
• ประจำเดือนขาดนานกว่า 3 เดือนติดต่อกัน
• ผู้หญิงที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไปและไม่เคยมีประจำเดือน
• มีเลือดออกทางช่องคลอดที่ไม่ใช่ประจำเดือนลักษณะเป็นลิ่มเลือดหรือของเหลว
• มีเลือดออกหลังจากประจำเดือนหมดของรอบเดือนนั้น
• ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ