วงจรการตอบสนองทางเพศ ทั้ง 4 ระยะ มีอะไรบ้าง

วงจรการตอบสนองทางเพศ (Sexual Response Cycle) หมายถึง ลำดับการเปลี่ยนแปลงของร่างกายและอารมณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อได้รับการกระตุ้นทางเพศหรือเมื่อทำกิจกรรมทางเพศ เช่น มีเพศสัมพันธ์ ช่วยตัวเอง ซึ่งสามารถแบ่งออกได้เป็น 4 ระยะ ได้แก่ มีอารมณ์ (Excitement) ความตื่นตัว (Plateau) การถึงจุดสุดยอด (Orgasm) และกลับสู่ภาวะปกติ (Resolution) การเรียนรู้เกี่ยวกับวงจรการตอบสนองทางเพศในแต่ละช่วง อาจสามารถช่วยทำให้ความสัมพันธ์กับคนรักดีขึ้นได้

วงจรการตอบสนองทางเพศ คืออะไร

วงจรการตอบสนองทางเพศ มี 4 ระยะ ได้แก่

• มีอารมณ์
• ความตื่นตัว
• การถึงจุดสุดยอด
• กลับสู่ภาวะปกติ

ทั้งผู้ชายและผู้หญิงจะมี 4 ระยะนี้เกิดขึ้นในวงจรการตอบสนองทางเพศ แต่ระยะเวลาจะต่างกัน ตัวอย่างเช่น แทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่คู่รักจะถึงจุดสุดยอดพร้อมกัน นอกจากนี้ความรุนแรงของการตอบสนอง และเวลาที่ใช้ในแต่ละระยะ จะแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ซึ่งการเข้าใจความแตกต่างนี้อาจช่วยให้คู่รักเข้าใจร่างกาย และการตอบสนองของอีกฝ่ายมากขึ้น

ระยะที่ 1 เกิดอารมณ์

โดยทั่วไประยะที่ 1 จะสามารถคงอยู่ตั้งแต่เวลาเพียงไม่กี่นาที จนถึงเวลาหลายชั่วโมง โดยมีลักษณะดังนี้

• ความตึงเครียดของกล้ามเนื้อเพิ่มขึ้น
• อัตราการเต้นของหัวใจเพิ่มขึ้นและหายใจเร็วขึ้น
• ผิวอาจมีสีเลือดฝาด (ผิวที่หน้าอกหรือหลังแดงขึ้น)
• หัวนมตั้งขึ้นหรือแข็งขึ้น
• เลือดไหลเวียนไปยังอวัยวะเพศมากขึ้น ส่งผลให้คลิตอริส (Clitoris) และแคมเล็ก (Labia Minora) ในอวัยวะเพศหญิงจะบวมขึ้น และในเพศชายจะเกิดการแข็งตัวของอวัยวะเพศชาย
• เกิดสารหล่อลื่นตามธรรมชาติในช่องคลอด
• หน้าอกของผู้หญิงจะเต่งตึงขึ้น และผนังช่องคลอดเริ่มบวม
• อัณฑะของผู้ชายจะบวม และจะเริ่มหลั่งสารหล่อลื่น

ระยะที่ 2 ความตื่นตัว

ระยะที่ 2 จะเป็นระยะก่อนไปถึงการถึงจุดสุดยอด ซึ่งมีลักษณะดังนี้

• การเปลี่ยนแปลงที่เริ่มในระยะที่ 1 จะทวีความรุนแรงมากขึ้น
• ช่องคลอดยังคงบวม เนื่องจากการไหลเวียนของเลือดเพิ่มขึ้น และผนังช่องคลอดจะเปลี่ยนเป็นสีม่วงเข้ม
• คลิตอริสของผู้หญิงจะอ่อนไหวมากขึ้น (อาจรู้สึกเจ็บเมื่อสัมผัส) และจะหดตัวเข้าไปในกลีบคลุมคลิตอริส (Clitoral hood) เพื่อหลีกเลี่ยงการกระตุ้นจากอวัยวะเพศชายโดยตรง
• อัณฑะของผู้ชายจะกระชับขึ้น
• การหายใจ อัตราการเต้นของหัวใจ และความดันโลหิตยังคงเพิ่มขึ้น
• กล้ามเนื้อเกร็งกระตุกอาจเริ่มขึ้นที่เท้า ใบหน้า และมือ
• ความตึงเครียดของกล้ามเนื้อเพิ่มขึ้น

ระยะที่ 3 การถึงจุดสุดยอด

การถึงจุดสุดยอดเป็นจุดสิ้นสุดของวงจรตอบสนองทางเพศ ที่จะมีระยะเวลาสั้นที่สุด และโดยทั่วไปจะใช้เวลาเพียงไม่กี่วินาทีเท่านั้น ซึ่งจะมีลักษณะดังนี้

• การหดตัวของกล้ามเนื้อเกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ
• ความดันโลหิต อัตราการเต้นของหัวใจ และการหายใจ จะอยู่ในอัตราสูงสุด ร่วมกันกับการได้รับออกซิเจนอย่างรวดเร็ว
• กล้ามเนื้อเท้ากระตุกเกร็ง
• การปลดปล่อยความตึงเครียดทางเพศเกิดขึ้นอย่างฉับพลันและรุนแรง
• สำหรับผู้หญิง กล้ามเนื้อช่องคลอดจะหดตัว และมดลูกยังมีการหดตัวเป็นจังหวะ
• สำหรับผู้ชาย การหดตัวเป็นจังหวะของกล้ามเนื้อที่ฐานของอวัยวะเพศชาย ทำให้เกิดการหลั่งอสุจิ
• ผื่นแดง หรือรอยเลือดฝาดบนผิวที่เรียกว่า (Sex flush) จะปรากฏทั่วร่างกาย

ระยะที่ 4 กลับสู่ภาวะปกติ

ระยะนี้เป็นระยะที่ร่างกายค่อยๆ กลับสู่สภาวะปกติ และส่วนที่บวมหรือแข็งตัวจะกลับไปสู่สภาพเดิม คือมีขนาดและสีเหมือนในสภาวะปกติ นอกจากนี้ระยะดังกล่าวยังเป็นการเพิ่มความใกล้ชิดและมีความเหนื่อยล้า

หลังการถึงจุดสุดยอด ผู้หญิงบางคนที่ได้รับการกระตุ้นทางเพศต่อไป อาจถึงจุดสุดยอดได้หลายครั้ง ส่วนผู้ชายต้องการเวลาในการฟื้นฟูหลังจากการถึงจุดสุดยอด หรือที่เรียกว่าระยะดื้อ (Refractory period) ซึ่งในระยะนี้ผู้ชายจะไม่สามารถถึงจุดสุดยอดได้อีกครั้ง และระยะดื้อของผู้ชายจะแตกต่างกันไป รวมถึงจะมีระยะเวลานานขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น