โรคที่เกี่ยวข้องกับอวัยวะเพศหญิง และวิธีการดูแล

    โรคที่เกี่ยวข้องกับอวัยวะเพศหญิง และวิธีการดูแล

    อวัยวะเพศหญิง คือ อวัยวะสืบพันธุ์ที่ควรได้รับการดูแลเอาใจใส่ และรักษาสุขอนามัยให้สะอาดอยู่เสมอ เพราะเป็นจุดซ่อนเร้นที่อาจมีการสะสมของแบคทีเรีย ไวรัส เชื้อรา นำไปสู่การเกิดปัญหาสุขภาพในช่องคลอด เช่น การติดเชื้อ ช่องคลอดอักเสบ และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ทั้งยังส่งผลต่อความมั่นใจในตัวเอง และอาจทำให้เกิดปัญหาทางความสัมพันธ์อีกด้วย

    ปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวกับ อวัยวะเพศหญิง มีอะไรบ้าง

    ปัญหาสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นกับ อวัยวะเพศหญิง มีดังนี้

    1. ช่องคลอดอักเสบ อาจเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย (Bacterial Vaginosis) ซึ่งแบคทีเรียที่ไม่ดีนั้นมีการเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว จากการเสียสมดุลของกรด-ด่างในช่องคลอด และมีจำนวนมากกว่าแบคทีเรียที่ดี ส่งผลทำให้แบคทีเรียในช่องคลอดขาดความสมดุลจนช่องคลอดเกิดการอักเสบ นอกจากนั้นยังอาจเกิดจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น การติดเชื้อราแคนดิดา (Candida Albican) เชื้อปรสิต การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศหญิงหลังจากเข้าสู่ช่วงวัยหมดประจำเดือน การสวนล้างช่องคลอด ใช้สบู่และผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดช่องคลอดที่มีส่วนประกอบของน้ำหอม ซึ่งก่อให้เกิดการระคายเคืองต่ออวัยวะเพศภายนอก และภายในช่องคลอดได้ โดยอาจสังเกตได้จากอาการคัน สีของตกขาวผิดปกติ กลิ่นไม่พึงประสงค์ และเจ็บปวดขณะปัสสาวะหรือระหว่างมีเพศสัมพันธ์

    วิธีรักษาช่องคลอดอักเสบ

    วิธีรักษาช่องคลอดอักเสบ อาจแบ่งตามสาเหตุที่เป็น ดังนี้

    • ช่องคลอดอักเสบจากการติดเชื้อแบคทีเรีย คุณหมออาจรักษาด้วยยาเม็ดรูปแบบรับประทาน เจล ครีม ยาเหน็บ เช่น เมโทรนิดาโซล (Metronidazole) คลินดามัยซิน (Clindamycin) ทินิดาโซล (Tinidazole) เพื่อช่วยต้านเชื้อแบคทีเรีย
    • ช่องคลอดอักเสบจากการติดเชื้อรา อาจรักษาได้ด้วยยาที่คุณหมอแนะนำ โดยมีทั้งรูปแบบครีมทาและยาเหน็บในช่องคลอด เช่น โคลไตรมาโซล (Clotrimazole) หรือในรูปแบบยารับประทาน เช่น ฟลูโคนาโซล (Fluconazole) ที่ช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อรา
    • ช่องคลอดอักเสบจากเชื้อปรสิตไตรโคโมแนส (Trichomoniasis) คุณหมออาจรักษาด้วยการสั่งจ่ายยา เช่น เมโทรนิดาโซล (Metronidazole) ทินิดาโซล (Tinidazole) ร่วมกับการรักษาคู่นอนเพื่อลดการกลับมาเป็นซ้ำ
    • ช่องคลอดอักเสบในช่วงวัยหมดประจำเดือน สำหรับผู้ที่เป็นช่องคลอดอักเสบจากสาเหตุนี้ ควรเข้าพบคุณหมอเพื่อรับการรักษาด้วยยาที่มีส่วนประกอบของเอสโตรเจน ในรูปแบบยาเม็ด ครีม
    • ช่องคลอดอักเสบจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ควรแจ้งให้คุณหมอทราบถึงผลิตภัณฑ์ที่ใช้ทำความสะอาดอวัยวะเพศ เพื่อให้คุณหมอพิจารณาการรักษาและให้คำแนะนำที่ถูกต้อง

    2. โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เกิดจากการติดเชื้อจากแบคทีเรีย ไวรัส และปรสิตที่สามารถติดต่อกันได้จากคนสู่คนผ่านการมีเพศสัมพันธ์ หรือการสัมผัสกับสารคัดหลั่งของผู้ติดเชื้อทางปาก ทวารหนัก ช่องคลอด โดยโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์มีมากกว่า 20 ชนิด เช่น

    • โรคเริม
    • หนองในแท้
    • หนองในเทียม
    • โรคซิฟิลิส
    • โรคเอดส์

    นอกจากนี้สตรีตั้งครรภ์ที่เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อาจทำให้ทารกได้รับเชื้อระหว่างการคลอดผ่านทางช่องคลอด โดยส่วนใหญ่อาการโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อาจสังเกตได้จาก

    • มีไข้
    • ปวดท้อง
    • สีของตกขาวมีความผิดปกติ และตกขาวมีกลิ่นไม่พึงประสงค์ เช่น สีเขียว สีเหลือง มีลักษณะเป็นฟอง หรือมีเลือดปน
    • มีแผล หรือตุ่มขึ้นบริเวณอวัยวะเพศ
    • คันบริเวณอวัยวะเพศหญิง
    • รู้สึกเจ็บปวดขณะปัสสาวะ รวมถึงระหว่างมีเพศสัมพันธ์

    วิธีรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

    โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อาจมีวิธีรักษาที่แตกต่างกันออกไปตามสาเหตุ ส่วนใหญ่อาจใช้ยารักษา ดังต่อไปนี้

    • ยาปฏิชีวนะ เช่น ออฟลอกซาซิน (Ofloxacin) ไซโปรฟลอกซาซิน (Ciprofloxacin) ด็อกซีไซคลิน (Doxycycline) เพนิซิลลิน (Penicillin) ใช้รักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์จากการติดเชื้อแบคทีเรีย ปรสิต เช่น โรคหนองใน ซิฟิลิส ที่สำคัญในระหว่างการรักษาควรงดการมีเพศสัมพันธ์ 7 วัน และเข้ารับการตรวจสุขภาพเพื่อเช็กว่ามีแนวโน้มของการติดเชื้ออยู่หรือไม่ หรือมีการติดเชื้ออื่นๆในกลุ่มโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ร่วมด้วยหรือไม่
    • ยาต้านไวรัส สำหรับผู้ที่เป็นเชื้อเริม อาจได้รับยาต้านไวรัส เช่น อะไซโคลเวียร์ (Acyclovir) เพื่อบรรเทาอาการและลดความเสี่ยงการแพร่เชื้อ

    3. อุ้งเชิงกรานอักเสบ คือ การติดเชื้อทางอวัยวะสืบพันธุ์ ส่วนใหญ่เกิดจากโรคหนองในแท้และโรคหนองในเทียม อาจทำให้มีอาการปวดหน่วงในอุ้งเชิงกราน เจ็บปวดเมื่อปัสสาวะ อาจมีตกขาวปริมาณมากขึ้น และอาจมีเลือดออกทางช่องคลอดขณะมีเพศสัมพันธ์ หากไม่ได้รับการรักษาอาจเสี่ยงต่อภาวะมีบุตรยาก หรือการตั้งครรภ์นอกมดลูกได้ และเพิ่มโอกาสการมีภาวะปวดท้องน้อยเรื้อรังในอนาคต

    วิธีรักษาอุ้งเชิงกรานอักเสบ

    คุณหมอจะให้ยาปฏิชีวนะแบบฉีดเข้ากล้ามที่ช่วยรักษาอาการติดเชื้อร่วมกับรับประทานยาปฏิชีวนะติดต่อกันเป็นเวลา 2 สัปดาห์ แต่หากอาการไม่ดีขึ้น อาจจำเป็นต้องได้รับยาปฏิชีวนะผ่านทางหลอดเลือดโดยตรง นอกจากนี้ควรงดมีเพศสัมพันธ์ระหว่างการรักษา จนกว่าอาการอุ้งเชิงกรานอักเสบจะหาย

    4. มะเร็งช่องคลอด เป็นมะเร็งที่พบได้ยาก ซึ่งสาเหตุของการเกิดโรคมีทั้งที่เชื่อว่าสัมพันธ์และไม่สัมพันธ์กับการติดเชื้อไวรัส HPV โดยปกติแล้ว มักเกิดจากเซลล์มะเร็งเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้เกิดเป็นเนื้องอก และก่อตัวเป็นก้อนแข็ง ในระยะแรกอาจไม่แสดงอาการใด ๆ แต่หากปล่อยไว้นานอาจทำให้เกิดอาการเหล่านี้

    • ตกขาวเป็นน้ำ สีและลักษณะตกขาวเปลี่ยนไป หรือมีเลือดปน
    • เลือดออกทางช่องคลอด รู้สึกเจ็บปวดอวัยวะเพศหญิงขณะปัสสาวะ และระหว่างมีเพศสัมพันธ์
    • ปวดกระดูกเชิงกราน
    • มีก้อนเนื้อในช่องคลอด

    วิธีรักษามะเร็งช่องคลอด

    วิธีรักษามะเร็งช่องคลอด มีดังนี้

    • การผ่าตัด เป็นการกำจัดเนื้องอกในช่องคลอด ในรายที่สามารถผ่าตัดได้ โดยอาจถูกตัดออกเพียงบริเวณที่ได้รับผลกระทบ หรืออาจจำเป็นผ่าตัดระบบสืบพันธุ์ออกทั้งหมด เช่น มดลูก รังไข่ ตามแต่ดุลพินิจของคุณหมอและขนาดของเซลล์มะเร็ง
    • การฉายรังสี เป็นการรักษาด้วยการใช้รังสีพลังงานสูง เพื่อฆ่าเซลล์มะเร็งที่เจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่ขณะเดียวกันก็อาจทำลายเซลล์ หรือเนื้อเยื่อรอบ ๆ ที่มีสุขภาพดีได้
    • เคมีบำบัด อาจใช้ในกรณีที่มีเซลล์มะเร็งหลงเหลือจากการผ่าตัด ซึ่งอาจรักษาควบคู่กับการฉายรังสี เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษาและฆ่าเซลล์มะเร็ง

    5. ถุงน้ำต่อมบาร์โธลิน (Bartholin’s Cyst) เกิดจากการที่ต่อมบาร์โธลินที่อยู่บริเวณด้านในช่องคลอด ซึ่งมีหน้าที่ช่วยผลิตสารหล่อลื่นป้องกันช่องคลอดแห้ง เกิดการอุดตัน หรือติดเชื้อแบคทีเรียอีโคไล (E.coli) อาจส่งผลทำให้เกิดซีสต์หรือฝีขนาดเล็ก ตรงอวัยวะเพศด้านนอก มีอาการเจ็บปวดอวัยวะเพศขณะมีเพศสัมพันธ์ รู้สึกไม่สบายตัวขณะนั่งหรือเคลื่อนไหว

    วิธีรักษาถุงน้ำบาโธลิน

    การรักษาถุงน้ำบาโธลิน มีดังนี้

    • ผ่าตัดระบายของเหลวที่ติดเชื้อในถุงน้ำต่อมบาร์โธลินออก โดยกรีดบริเวณก้อนหนองหรือถุงน้ำ และเย็บผิวหนังบริเวณขอบของถุงน้ำเพื่อทำการระบายของเหลวออกจนกว่าจะหมด เพื่อลดการกลับมาเป็นซ้ำ

    วิธีดูแลอวัยวะเพศหญิง

    วิธีดูแลอวัยวะเพศหญิง มีดังนี้

    • ทำความสะอาดอวัยวะเพศหลังจากปัสสาวะ ด้วยผลิตภัณฑ์สูตรอ่อนโยน และเช็ดอวัยวะเพศจากด้านหน้าไปด้านหลังให้แห้ง เพื่อป้องกันการอับชื้น และการติดเชื้อแบคทีเรีย
    • หลีกเลี่ยงการใช้ผ้าอนามัยแบบสอด รวมถึงหลีกเลี่ยงการทาแป้งฝุ่นบริเวณอวัยวะเพศ เพราะอาจก่อให้เกิดการระคายเคือง โดยเฉพาะผู้ที่มีแนวโน้มเสี่ยงในการติดเชื้อ
    • เลือกกางเกงชั้นในที่ทำจากผ้าฝ้าย สวมใส่สบาย ไม่รัดแน่น เพื่อดูดซับความชื้น และระบายอากาศได้ดี
    • สวมถุงยางอนามัยทุกครั้งเมื่อมีเพศสัมพันธ์ เพื่อป้องกันการติดเชื้อที่นำไปสู่โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เช่น โรคหนองใน เริม หูด เอชไอวี
    • ออกกำลังกายเพื่อกระชับกล้ามเนื้อบริเวณอุ้งเชิงกราน และป้องกันกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอ่อนแอ
    • เข้ารับการฉีดวัคซีนป้องกันการติดเชื้อเอชพีวี (HPV) และไวรัสอื่น ๆ ที่อาจนำไปสู่การเกิดโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
    • ตรวจสุขภาพภายใน เพื่อคัดกรองโรคมะเร็งบริเวณช่องคลอด มะเร็งปากมดลูก

    Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

    แหล่งที่มา

    Vagina: What’s normal, what’s not. https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/womens-health/in-depth/vagina/art-20046562 . Accessed January 24, 2022

    Things You Should (and Shouldn’t) Do After Sex. https://www.webmd.com/sex-relationships/ss/slideshow-sexual-hygiene . Accessed January 24, 2022

    Keeping your vagina clean and healthy. https://www.nhs.uk/live-well/sexual-health/keeping-your-vagina-clean-and-healthy/ . Accessed January 24, 2022

    You don’t need fancy products for good feminine hygiene. https://www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/you-dont-need-fancy-products-for-good-feminine-hygiene . Accessed January 24, 2022

    The care and keeping of your vagina. https://www.ohsu.edu/womens-health/care-and-keeping-your-vagina . Accessed January 24, 2022

    Vaginitis. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vaginitis/symptoms-causes/syc-20354707 . Accessed January 24, 2022

    Sexually transmitted diseases (STDs) https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sexually-transmitted-diseases-stds/symptoms-causes/syc-20351240 . Accessed January 24, 2022

    Sexually Transmitted Diseases. https://medlineplus.gov/sexuallytransmitteddiseases.html . Accessed January 24, 2022

    What Is Pelvic Inflammatory Disease?. https://www.webmd.com/women/guide/what-is-pelvic-inflammatory-disease . Accessed January 24, 2022

    Pelvic inflammatory disease (PID). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pelvic-inflammatory-disease/symptoms-causes/syc-20352594 . Accessed January 24, 2022

    Vaginal cancer. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/vaginal-cancer/symptoms-causes/syc-20352447 . Accessed January 24, 2022

    Bartholin’s Cyst. https://www.webmd.com/women/guide/bartholins-gland-cyst . Accessed January 24, 2022

    รูปของผู้เขียนbadge
    เขียนโดย ปัญญพัฒน์ เอี่ยมสิน แก้ไขล่าสุด 23/02/2022
    ตรวจสอบข้อมูลทางการแพทย์โดย แพทย์หญิงสุจิณันฐ์ นันทาภิวัธน์