ภูมิแพ้ถั่วเหลือง (Soy Allergy)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date พฤษภาคม 11, 2020
Share now

คำจำกัดความ

ภูมิแพ้ถั่วเหลือง คืออะไร

ภูมิแพ้ถั่วเหลือง (Soy Allergy) เป็นภูมิแพ้อาหารที่เกิดขึ้นได้ทั่วไป อาการแพ้ถั่วเหลือง มักเริ่มตั้งแต่วัยทารก โดยมีปฏิกิริยาต่อผลิตภัณฑ์สำหรับทารก ที่มีถั่วเหลืองเป็นส่วนผสมหลัก แม้ว่าเด็กส่วนมากจะหายจากภูมิแพ้ถั่วเหลืองเมื่อโตขึ้น แต่บางคนก็ยังมีอาการแพ้จนเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ อาการหรือสัญญาณบ่งชี้ว่ามีอาการแพ้ถั่วเหลืองได้แก่ เกิดผื่นคันบริเวณรอบปากและในปาก ในกรณีที่เกิดอาการแพ้อย่างหนักหรือเกิดอาการแพ้เฉียบพลันและรุนแรง (Anaphylaxis) อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ หากคุณหรือลูกของคุณมีปฏิกิริยาแพ้ถั่วเหลือง ควรแจ้งให้แพทย์ทราบ หรือทำการทดสอบอาการแพ้ เพื่อยืนยันว่ามีอาการภูมิแพ้ถั่วเหลืองจริงไหม หากมีอาการป่วยเป็นภูมิแพ้ถั่วเหลือง ควรหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีถั่วเหลืองทั้งหมด 

ภูมิแพ้ถั่วเหลือง เกิดขึ้นบ่อยแค่ไหน

ภูมิแพ้ถั่วเหลืองเป็นโรคที่สามารถพบได้ทั่วไป โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อะไรคืออาการของ ภูมิแพ้ถั่วเหลือง

ส่วนใหญ่แล้ว อาการภูมิแพ้ถั่วเหลือง จะทำให้รู้สึกอึดอัด แต่ไม่ได้มีอาการรุนแรง น้อยครั้งที่ปฏิกิริยาแพ้ถั่วเหลืองจะเป็นเรื่องที่น่ากลัว หรืออันตรายถึงชีวิต สัญญาณและอาการแพ้อาหาร มักจะเกิดขึ้นภายในไม่กี่นาทีถึงหลายชั่วโมง หลังจากรับประทานอาหาร ที่มีสารก่อภูมิแพ้

อาการแพ้เฉียบพลันและรุนแรง (anaphylaxis) ไม่ค่อยเกิดขึ้นกับผู้ที่แพ้ถั่วเหลือง แต่สำหรับผู้ที่มีอาการหอบหืด อาจจะมีโอกาสมีอาการรุนแรงกว่าปกติ หรือมีอาการแพ้อาหารอย่างอื่น นอกเหนือจากถั่วเหลือง อาการแพ้เฉียบพลันและรุนแรง มักมีสัญญาณบ่งชี้และอาการที่รุนแรงยิ่งกว่าได้แก่

  • หายใจลำบาก เนื่องจากลำคอบวม
  • ช็อก และความดันโลหิตตกอย่างรุนแรง
  • หัวใจเต้นแรง
  • วิงเวียนศีรษะ หน้ามืดหรือหมดสติ

อาจมีอาการที่ไม่ได้ระบุถึงข้างต้น หากคุณมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการ โปรดปรึกษาแพทย์

เมื่อไหร่ที่ฉันควรไปโรงพยาบาล

ปรึกษาแพทย์ที่ให้การรักษาคุณเป็นประจำ หรือแพทย์ที่เชี่ยวชาญด้านโรคภูมิแพ้ หากคุณมีอาการแพ้อาหารหลังจากรับประทานอาหารเพียงไม่นาน อาจเป็นไปได้ที่จะมีอาการแพ้ ให้รีบไปโรงพยาบาลระหว่างที่ยังมีอาการแพ้อยู่ และเข้ารับการรักษาอย่างเร่งด่วน หากคุณมีอาการหรือสัญญาณของอาการแพ้ที่รุนแรงเกิดขึ้น เช่น

  • หายใจลำบาก
  • หัวใจเต้นเร็วและแผ่ว
  • วิงเวียนศีรษะหรือหน้ามืด
  • น้ำลายไหล และกลืนไม่ได้
  • รอยแดง และรู้สึกร้อนทั่วร่างการ

สาเหตุ

อะไรเป็นสาเหตุของ ภูมิแพ้ถั่วเหลือง

การตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันร่างกาย ก่อให้เกิดการแพ้อาหาร สำหรับการแพ้ถั่วเหลือง ระบบภูมิคุ้มกันจะระบุว่าโปรตีนจากถั่วเหลืองบางชนิดเป็นอันตราย จึงกระตุ้นการสร้างแอนติบอดี อิมมูโนโกบูลินชนิดอี (immunoglobulin E หรือ IgE) เพื่อต้านโปรตีนจากถั่วเหลือง (สารก่อภูมิแพ้) ครั้งต่อไปที่คุณรับประทานถั่วเหลือง แอนติบอดีชนิดนี้จะจดจำและส่งสัญญาณให้ระบบภูมิคุ้มหลั่งสารฮิสตามีน (histamine) และสารเคมีชนิดอื่นในเลือด ซึ่งสารฮิสตามีนและสารเคมีชนิดอื่นในร่างกายจะก่อให้เกิดอาการและสัญญาณของอาการแพ้ที่ต่างกันไป สารฮิสตามีนมีส่วนในการตอบสนองต่อภูมิแพ้โดยมาก เช่น น้ำมูกไหล คันตา คอแห้ง ผื่นคัน ลมพิษ คลื่นไส้ ท้องเสีย หายใจลำบาก และช็อกเพราะแพ้อย่างรุนแรง

โรคลำไส้อักเสบที่เกิดจากการกระตุ้นของโปรตีนในอาหาร (Food protein-induced entercolitis syndrome หรือ FPIES)

สารก่อภูมิแพ้ในอาหาร สามารถก่อให้เกิดอาการที่บางครั้งเรียกว่า การแพ้อาหารที่เกิดขึ้นภายหลัง แม้ว่าอาหารใดๆ ก็อาจเป็นตัวกระตุ้นได้ แต่ถั่วเหลืองถือเป็นหนึ่งในอาหารทั่วไป ที่ทำให้เกิดอาการแพ้ ปฏิกิริยาแพ้ซึ่งโดยปกติแล้วคืออาเจียนหรือท้องเสีย มักเกิดขึ้นภายในไม่กี่ชั่วโมง มากกว่าที่จะเป็นไม่กี่นาที หลังจากรับประทานตัวกระตุ้น

โรคลำไส้อักเสบที่เกิดจากการกระตุ้นของโปรตีนในอาหาร มักจะหายเป็นปกติเมื่อเวลาผ่านไป ซึ่งต่างจากการแพ้อาหารประเภทอื่น เช่นเดียวกับการแพ้ถั่วเหลืองทั่วไป การป้องกันปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นควรต้องหลีกเลี่ยงอาหารที่มีถั่วเหลือง

ปัจจัยเสี่ยง

อะไรที่เพิ่มปัจจัยเสี่ยงที่จะแพ้ถั่วเหลือง

มีปัจจัยเสี่ยงหลายปัจจัยที่ก่อให้เกิดภูมิแพ้ถั่วเหลือง เช่น

  • ประวัติการเจ็บป่วยในครอบครัว คุณเสี่ยงที่จะแพ้ถั่วเหลือง หรืออาหารประเภทอื่นเพิ่มขึ้น หากคนในครอบครัวของคุณส่วนมาก แพ้สารต่างๆ เช่น เป็นโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ (hay fever) หอบหืด ผื่นคัน หรือผิวหนังอักเสบ
  • ภูมิแพ้ถั่วเหลืองเกิดขึ้นในบ่อยในเด็ก โดยเฉพาะวัยหัดเดินและทารก
  • ภูมิแพ้ชนิดอื่น ในบางกรณี ผู้ที่แพ้ข้าวสาลี พืชตระกูลถั่ว นม หรืออาหารชนิดอื่น อาจเป็นภูมิแพ้ถั่วเหลืองได้เช่นกัน

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้งเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัย ภูมิแพ้ถั่วเหลือง

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคภูมิแพ้จะดูประวัติและตรวจร่างกาย แพทย์อาจขอให้คุณเก็บประวัติการรับประทานอาหาร และจดไม่เฉพาะอาหารที่คุณรับประทาน แต่รวมถึงอาการที่เกิดขึ้นหลังจากรับประทานอาหารด้วย

นอกจากนี้ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคภูมิแพ้อาจแนะนำให้คุณทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังด้วยการสะกิด (skin-prick test) หรือตรวจเลือด ทั้งสองวิธีใช้เพื่อตรวจดูการทำงานของแอนติบอดีอิมมูโนโกบูลินชนิดอีต่อโปรตีนจากถั่วเหลือง

ในการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังด้วยการสะกิด แพทย์จะหยดของเหลวที่มีโปรตีนจากถั่วเหลืองในปริมาณน้อย ที่หลังหรือต้นแขน จากนั้น จึงสะกิดผิวหนังด้วยหมุดขนาดเล็กที่ฆ่าเชื้อแล้ว เพื่อให้ของเหลวไหลซึมเข้าผิวหนัง รอยแดงหรือบวมที่เกิดขึ้นภายใน 15-20 นาทีหลังจากนั้น เป็นการบ่งชี้ถึงการเป็นภูมิแพ้ของคุณ ในการตรวจเลือด ตัวอย่างเลือดจะถูกส่งไปห้องปฏิบัติการ เพื่อตรวจดูการทำงานของแอนติบอดีอิมมูโนโกบูลินชนิดอี แพทย์จะรายงานผลด้วยค่าที่เป็นตัวเลข

หากการทดสอบเหล่านี้ยังไม่ให้ผลที่แน่ชัด แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคภูมิแพ้ อาจต้องการที่จะทดสอบการแพ้อาหารด้วยการรับประทาน โดยต้องอยู่ภายใต้การควบคุมทางการแพทย์ ผู้ป่วยจะได้รับการทดสอบให้รับประทานอาหารที่มีถั่วเหลืองในปริมาณน้อย เพื่อดูอาการที่เกิดขึ้น เนื่องจากมีความเป็นไปได้ที่ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นอาจรุนแรง การทดสอบจึงต้องทำในโรงพยาบาลหรือศูนย์ทดสอบที่มีเครื่องมือฉุกเฉินและยาที่พร้อมให้บริการเท่านั้น

การรักษาภูมิแพ้ถั่วเหลือง

วิธีเดียวที่จะป้องกันปฏิกิริยาแพ้ถั่วเหลือง คือหลีกเลี่ยงถั่วเหลืองและโปรตีนจากถั่วเหลือง

การใช้ยา อย่างเช่นยาต้านฮิสตามีน (Antihistamine) อาจช่วยลดสัญญาณบ่งชี้และอาการของการแพ้ถั่วเหลืองได้ การกิรยาต้านฮิสตามีนหลังจากสัมผัสกับถั่วเหลือง อาจช่วยควบคุมปฏิกิริยาและช่วยบรรเทาความรู้สึกไม่สบายจากอาการแพ้ได้

ยาต้านฮิสตามีนที่มีขายตามร้านขายยา ได้แก่ ยาไดเฟนไฮดรามีน (Diphenhydramine) หรือชื่อทางการค้าว่ายาเบนาดริล (Benadryl) และอื่นๆ ยาคลอร์เฟนิรามีน (Chlorpheniramine) หรือชื่อทางการค้าว่ายาคลอร์ไตรมีตอน (Chlor-Trimeton) และอื่นๆ ยาเซทิริซีน (Cetirizine) หรือชื่อทางการค้าว่ายาซีร์เทค (Zyrtec) และอื่นๆ รวมถึงยาลอราทาดีน (loratadine) หรือชื่อทางการค้าว่ายาอะลาเวอร์ต (Alavert) ยาคลาริทิน (Claritin) และอื่นๆ

แม้คุณจะพยายามเป็นอย่างมาก แต่คุณก็อาจรับประทานถั่วเหลืองโดยไม่รู้ตัว หากคุณมีอาการแพ้ที่รุนแรง คุณอาจจำเป็นต้องฉีดสารเอพิเนฟรีน (epinephrine) อย่างเร่งด่วนและไปที่ห้องฉุกเฉิน

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองแบบไหนที่ช่วยจัดการกับภูมิแพ้ถั่วเหลืองได้

ไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองต่อไปนี้ อาจช่วยให้คุณจัดการกับภูมิแพ้ถั่วเหลืองได้

  • พกหลอดฉีดสารเอพิเนฟรีน (epinephrine) เช่น เอพิเพน (EpiPen) ออวีคิว (Auvi-Q) และอื่นๆ ติดตัวเสมอ มั่นใจว่าคุณรู้ว่าเมื่อไหร่ที่จะใช้ และจะใช้สารฉีดแบบพกพาอย่างไร
  • สวมใส่สร้อยข้อมือทางการแพทย์ ที่มีข้อมูลเกี่ยวกับการแพ้ของคุณ เพื่อให้ผู้อื่นทราบเกี่ยวกับอาการแพ้ของคุณ

หากคุณมีคำถามเพิ่มเติม โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อให้ได้ทางออกที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

ภูมิแพ้ไข่ เรื่องใกล้ตัวที่คนชอบเมนูไข่ควรระวัง

เมนูไข่ อาจเป็นเมนูโปรดของใครหลายๆ คน แต่คงไม่ใช่สำหรับผู้เป็นโรค ภูมิแพ้ไข่ เป็นแน่ อาการแพ้ไข่เป็นอย่างไร และจะมีวิธีรับมืออย่างไร ไปดูกัน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย อนันตา นานา

ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังจากการแพ้อาหาร เกิดขึ้นได้อย่างไร

ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic dermatitis) หรือผื่นผิวหนังอักเสบ (eczema) ส่วนใหญ่เกิดในเด็กเล็ก บางครั้งพบว่าเป็น ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังจากการแพ้อาหาร

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย อนันตา นานา
โรคภูมิแพ้, ศูนย์สุขภาพ กุมภาพันธ์ 22, 2019

ความเชื่อผิดๆ เรื่อง โรคภูมิแพ้อาหาร เชื่อแบบนี้อาจเป็นอันตรายได้!

โรคภูมิแพ้อาหาร หรือ การแพ้อาหาร เป็นคำที่เราได้ยินกันบ่อยๆ แต่ยังมีใครหลายคนที่เข้าใจผิดเกี่ยวกับเรื่องนี้ ซึ่งความเชื่อผิดๆ เหล่านั้น อาจนำไปสู่อันตรายได้

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย เนตรนภา ปะวะคัง

ภูมิแพ้ ประเภทต่างๆ ที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง?

อาการแพ้เกิดขึ้นเมื่อระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายทำปฏิกิริยากับสารไม่พึงประสงค์ที่เข้าสู่ร่างกาย อาการแพ้มีหลายชนิด และนี่คือ ภูมิแพ้ ประเภทต่างๆ ที่พบบ่อย

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ฤทธิศักดิ์ วงศ์วุฒิพงษ์

บทความแนะนำ

ประโยชน์ต่อสุขภาพดีๆ ของ ถั่วลิสง ที่คุณรู้แล้วจะต้องหลงรัก

ประโยชน์ต่อสุขภาพดีๆ ของ ถั่วลิสง ที่คุณรู้แล้วจะต้องหลงรัก

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
เผยแพร่วันที่ พฤษภาคม 18, 2020
ป่วยไม่รู้ตัวจากการกินอาหาร คุณกำลังมีภาวะ ภูมิแพ้อาหารแฝง อยู่หรือเปล่า?

ป่วยไม่รู้ตัวจากการกินอาหาร คุณกำลังมีภาวะ ภูมิแพ้อาหารแฝง อยู่หรือเปล่า?

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย จินดารัตน์ สิริวิจักษณ์
เผยแพร่วันที่ มกราคม 8, 2020
โปรตีนถั่วเหลือง ทางเลือกสำหรับคนรักสุขภาพ

โปรตีนถั่วเหลือง ทางเลือกสำหรับคนรักสุขภาพ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Ploylada Prommate
เผยแพร่วันที่ พฤศจิกายน 19, 2019
ภูมิแพ้อาหาร (Food Allergy)

ภูมิแพ้อาหาร (Food Allergy)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ธีรวิทย์ บุญราศรี
เผยแพร่วันที่ พฤศจิกายน 18, 2019