home

What are your concerns?

close
Inaccurate
Hard to understand
Other

หรือ คัดลอกลิงก์

ใหม่

ต่อมน้ำเหลืองโต อาการ สาเหตุ การรักษา

คำจำกัดความ |อาการ|สาเหตุ |ปัจจัยเสี่ยง|การวินิจฉัยและการรักษา|การปรับไลฟ์สไตล์และการดูแลตนเอง
ต่อมน้ำเหลืองโต อาการ สาเหตุ การรักษา

ต่อมน้ำเหลืองโต คือ ภาวะบวมโตของต่อมน้ำเหลืองภายในร่างกายที่ประกอบด้วยเซลล์เม็ดเลือดขาว มีลักษณะบวมโตขนาดเท่าเมล็ดถั่ว มีผิวสัมผัสนุ่ม อักเสบ บวมแดง โดยอาการต่อมน้ำเหลืองโตมักเป็นสัญญาณเตือนว่าระบบภูมิคุ้มกันกำลังต่อสู้กับเชื้อโรค เชื้อไวรัส แบคทีเรีย

คำจำกัดความ

ต่อมน้ำเหลืองโต หมายถึงอะไร

ในร่างกายมีต่อมน้ำเหลืองประมาณ 600 ต่อม กระจายตามจุดต่าง ๆ ทั่วร่างกาย ซึ่งต่อมน้ำเหลืองมีหน้าที่ในการต่อสู่กับเชื้อโรค เชื้อไวรัส รวมถึงสิ่งแปลกปลอมที่เข้ามาในร่างกาย เมื่อเกิดการติดเชื้ออาจทำให้ต่อมน้ำเหลืองโต ซึ่งสามารถสังเกตพบได้ในบริเวณลำคอ บริเวณขาหนีบ และใต้รักแร้

ต่อมน้ำเหลืองโต พบได้บ่อยแค่ไหน

ต่อมน้ำเหลืองโต อาจพบได้ทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะในช่วงที่มีภูมิต้านทานร่างกายต่ำ อาจพบได้ในบริเวณหลังใบหู ใต้คาง ใต้รักแร้ และขาหนีบ นอกจากนี้ ต่อมน้ำเหลืองโต เป็นภาวะที่สามารถพบได้ในวัยเด็ก โดยเด็กไทยเกือบร้อยละ 50 อาจพบภาวะต่อมน้ำเหลืองโตบริเวณคอ แต่เป็นภาวะที่ไม่รุนแรง และสามารถหายเองได้

อาการ

อาการของต่อมน้ำเหลืองโต

อาการของต่อมน้ำเหลืองโต อาจแสดงถึงความผิดปกติบางอย่างในร่างกาย โดยอาจสังเกตอาการได้ดังต่อไปนี้

  • ต่อมน้ำเหลืองบวมโต อาจมีขนาดเท่าเมล็ดถั่ว เช่น ถั่วลันเตา ถั่วแดง หรือมีขนาดประมาณ 1 เซนติเมตร
  • บริเวณต่อมน้ำเหลืองโต สัมผัสแล้วรู้สึกอุ่น
  • กดแล้วรู้สึกเจ็บ หรือปวดบริเวณต่อมน้ำเหลือง
  • มีไข้ เจ็บคอ น้ำมูกไหล
  • เหงื่อออกตอนกลางคืน
  • ปวดเมื่อยตามร่างกาย
  • น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ

ควรไปพบคุณหมอเมื่อไร

หากอาการบวมของต่อมน้ำเหลืองยังไม่ลดลง หรือมีอาการนานกว่า 2 สัปดาห์ รวมถึงต่อมน้ำเหลืองมีขนาดใหญ่กว่า 2 เซนติเมตร ควรไปพบคุณหมอเพื่อรับการวินิจฉัยเพิ่มเติม

ร่างกายของแต่ละบุคคลมีการตอบสนองแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดควรปรึกษาคุณหมอ เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์

สาเหตุ

สาเหตุของต่อมน้ำเหลืองโต

สาเหตุของภาวะต่อมน้ำเหลืองโต อาจมีดังนี้

  • การติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน เช่น มีไข้ อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ คัดจมูก น้ำมูกไหล เจ็บคอ
  • การติดเชื้อ เช่น เชื้อไวรัสเอชไอวี (HIV) ที่ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันบกพร่อง เชื้อโมโนนิวคลีโอซิส (Mononucleosis) เป็นเชื้อที่สามารถติดต่อผ่านการจูบ
  • การติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ เช่น ซิฟิลิส เกิดจากเชื้อแบคทีเรียทรีโพนีมาพาลลิดัม (Treponema Pallidum) โรคหนองใน เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย ไนซีเรีย โกโนเรียอี (Neisseria Gonorrhoeae)
  • ความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน เช่น โรคแพ้ภูมิตัวเอง (SLE) ภาวะเม็ดเลือดขาวทำงานผิดปกติ จึงไม่สามารถต่อสู้กับเชื้อโรคที่เข้าสู่ร่างกายได้อย่างปกติ โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ ภาวะอักเสบเรื้อรังบริเวณเนื้อเยื่อข้อต่อ
  • โรคแมวข่วน ติดเชื้อแบคทีเรียจากการถูกแมวที่ติดเชื้อ Bartonella henselae ข่วนหรือกัด
  • โรคมะเร็ง เช่น มะเร็งต่อมน้ำเหลือง ที่ก่อกำเนิดในระบบน้ำเหลือง รวมถึงมะเร็งชนิดอื่น ๆ ที่อาจเป็นผลมาจากเซลล์มะเร็งแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง

โดยส่วนใหญ่ สาเหตุของต่อมน้ำเหลืองโต อาจเกิดจากการติดเชื้อโดยเฉพาะการติดเชื้อไวรัสโรคหวัด ไซนัสอักเสบ ต่อมทอนซิลอักเสบ แต่หากต่อมน้ำเหลืองบวมเป็นเวลานานกว่า 3 สัปดาห์ และเกิดอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น มีไข้สูง ปวดท้อง ควรไปพบคุณหมอเพื่อรับการตรวจวินิจฉัย

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของต่อมน้ำเหลืองโต

หากต่อมน้ำเหลืองโตจากการติดเชื้อและไม่ได้รับการรักษา อาจทำให้เกิดเป็นฝี หรือหนอง รวมถึงอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ และอีกปัจจัยเสี่ยงที่พบได้น้อยของต่อมน้ำเหลืองโต คือ มะเร็ง เช่น มะเร็งต่อมน้ำเหลือง มะเร็งเม็ดเลือดขาว

การวินิจฉัยและการรักษา

การวินิจฉัยและการรักษาต่อมน้ำเหลืองโต

ข้อมูลที่นำเสนอไม่สามารถใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ได้ ควรปรึกษาคุณหมอสำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยต่อมน้ำเหลืองโต

เมื่อตรวจพบต่อมน้ำเหลืองโต คุณหมออาจวินิจฉัยตามอาการดังต่อไปนี้

  • สอบถามประวัติ เช่น ต่อมน้ำเหลืองโตเกิดขึ้นเมื่อใด มีลักษณะรูปร่าง ขนาดเปลี่ยนไปหรือไม่ รวมถึงอาการทางร่างกายอื่น ๆ
  • การตรวจเลือด โดยการตรวจนับเม็ดเลือดอย่างสมบูรณ์ (Complete Blood Count หรือ CBC) คือ การตรวจสอบเม็ดเลือดทุกชนิด ได้แก่ เม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว เกล็ดเลือด เพื่อนำข้อมูลไปวิเคราะห์และวินิจฉัย
  • การตรวจตัวอย่างต่อมน้ำเหลือง โดยการตัดชิ้นเนื้อตัวอย่างจากต่อมน้ำเหลือง แล้วนำมาตรวจดูด้วยกล้องจุลทรรศน์ เพื่อหาสาเหตุของต่อมน้ำเหลืองโต
  • การทดสอบด้วยภาพ คือการทำ CT Scan หรือ MRI เป็นการฉายภาพเพื่อดูบริเวณที่ได้รับผลกระทบ ซึ่งการทำ CT Scan หรือ MRI นั้น ภาพที่ได้จะมีรายละเอียดที่ชัดเจนกว่า และคุณหมอสามารถวินิจฉัยข้อมูลเพิ่มเติมได้มากกว่าการเอกซ์เรย์

วิธีรักษาต่อมน้ำเหลืองโต

ต่อมน้ำเหลืองโตอาจเล็กลง หรือหายไปได้เอง อย่างไรก็ตาม การรักษาต่อมน้ำเหลืองโตอาจแตกต่างกันขึ้นอยู่กับแต่ละสาเหตุ โดยอาจมีวิธีการรักษาดังต่อไปนี้

  • ใช้ยาต้านไวรัส หรือยาปฏิชีวนะ เช่น แอสไพริน ไอบูโพรเฟน เพื่อบรรเทาอาการเจ็บปวดและอาการอักเสบต่อมน้ำเหลืองโต
  • ประคบร้อน อาจใช้ผ้าขนหนูจุ่มในน้ำอุ่น แล้วนำมาประคบบริเวณที่มีอาการเจ็บของต่อมน้ำเหลืองโต
  • ดื่มน้ำมาก ๆ อาจช่วยขจัดของเสียและเชื้อโรคออกจากร่างกาย
  • พักผ่อนให้เพียงพอ ช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวจากโรค

แต่หากต่อมน้ำเหลืองโตจากการติดเชื้อไวรัสเอชไอวี หรือโรคมะเร็ง อาจต้องใช้วิธีรักษาเฉพาะ

การปรับไลฟ์สไตล์และการดูแลตนเอง

การปรับไลฟ์สไตล์และการดูแลตนเองที่อาจช่วยรับมือกับภาวะต่อมน้ำเหลืองโต

การลดปัจจัยเสี่ยงในการติดเชื้อด้วยวิธีดังต่อไปนี้ อาจช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะต่อมน้ำเหลืองโตจากเชื้อไวรัสบางชนิด

  • ล้างมือด้วยสบู่เป็นประจำ
  • หลีกเลี่ยงการใช้ของร่วมกับผู้อื่น โดยเฉพาะของใช้ส่วนตัว
  • หลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วยที่ติดเชื้อ เช่น โรคหวัด
  • หมั่นทำความสะอาดบ้าน ที่อยู่อาศัย อาจช่วยลดปัจจัยในการเกิดเชื้อโรคต่าง ๆ
  • นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และออกกำลังกายเป็นประจำ อาจช่วยเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันในร่างกาย

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

แหล่งที่มา

Unexplained Lymphadenopathy: Evaluation and Differential Diagnosis. https://www.aafp.org/afp/2016/1201/p896.html. Accessed October 1, 2021

Swollen lymph nodes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/swollen-lymph-nodes/symptoms-causes/syc-20353902. Accessed October 1, 2021

Lymphadenopathy: Differential Diagnosis and Evaluation. https://www.aafp.org/afp/1998/1015/p1313.html. Accessed October 1, 2021

Lymphadenopathy. http://www.melbournehaematology.com.au/fact-sheets/lymphadenopathy.html. Accessed October 1, 2021

Lymphadenopathy in Children. https://www.urmc.rochester.edu/encyclopedia/content.aspx?ContentTypeID=90&ContentID=P02044. Accessed October 1, 2021

รูปของผู้เขียนbadge
เขียนโดย นนทกร บัณฑิตสินทรัพย์ แก้ไขล่าสุด เมื่อสัปดาห์ก่อน
ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลโดย เนตรนภา ปะวะคัง