ถ่านกัมมันต์ (Activated Charcoal)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date 24/07/2020 . 4 mins read
Share now

ถ่านกัมมันต์ (Activated charcoal) มักถูกใช้เพื่อดูดสารพิษ ขับลม ลดระดับคอเลสเตอรอล ป้องกันอาการเมาค้าง และรักษาอาการเกี่ยวกับน้ำดีขณะตั้งครรภ์ (cholestasis)

ข้อบ่งใช้ ถ่านกัมมันต์

ถ่านกัมมันต์ ใช้สำหรับ

ถ่านกัมมันต์ (Activated Charcoal) คล้ายกับถ่านชาร์โคลทั่วไปแต่ผลิตขึ้นมาใช้เฉพาะเป็นยาทางการแพทย์เท่านั้น โดยรักษาอาการต่างๆ ดังนี้

นอกจากนี้ถ่านกัมมันต์อาจได้รับการกำหนดไว้สำหรับการใช้งานอื่น สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้จากแพทย์หรือเภสัชกรของคุณ

วิธีการใช้ถ่านกัมมันต์

ก่อนการใช้ถ่านกัมมันต์ ควรโทรปรึกษาศูนย์พิษวิทยา แพทย์ หรือสถานพยาบาล ควรบันทึกเบอร์ติดต่อของสถานบริบาลเหล่านี้ไว้
การใช้ถ่านกัมมันต์ชนิดผงอย่างมีประสิทธิภาพ ควรผสมน้ำกับผงถ่านกัมมันต์และเขย่าจนเข้ากันดีก่อนรับประทาน ระวังอย่าให้ผลถ่านกัมมันต์นอนก้น ดื่มผงถ่านกัมมันต์ที่ผสมกับน้ำให้หมด จากนั้น เทน้ำเล็กน้อยลงในภาชนะ เพื่อละลายผงถ่านกัมมันต์ที่ยังนอนก้นอยู่ ดื่มส่วนที่เหลือเพื่อได้รับปริมาณที่แนะนำ

วิธีการเก็บรักษาถ่านกัมมันต์

ควรเก็บรักษาถ่านกัมมันต์ในอุณหภูมิห้อง รวมถึงเก็บให้พ้นจากแสงและความชื้น เพื่อป้องกันความเสียหายที่จะเกิดขึ้นกับยา คุณไม่ควรเก็บไว้ในห้องน้ำหรือตู้เย็น ถ่านกัมมันต์แต่ละยี่ห้ออาจมีวิธีเก็บแตกต่างกันไป สิ่งสำคัญก็คือการอ่านคำแนะนำการเก็บรักษายาบนบรรจุภัณฑ์ หรือสอบถามเภสัชกร เพื่อความปลอดภัย คุณควรเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

คุณไม่ควรทิ้งถ่านกัมมันต์ลงในชักโครกหรือเทลงในท่อระบายน้ำ เว้นแต่คุณได้รับคำแนะนำให้ทำอย่างนั้น สิ่งสำคัญก็คือทิ้งยาเมื่อยาหมดอายุ หรือไม่จำเป็นต้องรับประทานอีกต่อไป ปรึกษาเภสัชกรเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีทิ้งยาอย่างปลอดภัย

ข้อควรระวังและคำเตือน

ข้อควรรู้ก่อนใช้ ถ่านกัมมันต์

  • ควรปรึกษาแพทย์หากคุณมีอาการแพ้ยาในกลุ่มนี้หรือยาประเภทอื่น
  • ผู้สูงอายุที่มีกระบวนการขับถ่ายช้า อาจเกิดอาการท้องผูกหากได้รับถ่านกัมมันต์มากกว่า 1 หน่วย

ความปลอดภัยต่อการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

การใช้ถ่านกัมมันต์ในสตรีมีครรภ์หรือขณะให้นมนั้นปลอดภัย หากใช้ระยะสั้นๆ แต่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนใช้ หากคุณอยู่ระหว่างการตั้งครรภ์

โปรดปรึกษาแพทย์ผู้ทำการรักษาหรือเภสัชกรหรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ในกรณีที่:

  • ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร เนื่องจากในขณะที่ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ควรจะได้รับยาตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น
  • ใช้ยาชนิดอื่นอยู่ รวมถึงยาทุกชนิดที่ซื้อรับประทานเองโดยไม่มีใบสั่งยาจากแพทย์
  • แพ้สารจากถ่านกัมมันต์หรือแพ้ยาชนิดอื่น หรือแพ้สมุนไพรชนิดอื่น
  • มีอาการป่วย มีอาการผิดปกติ หรือมีพยาธิสภาพอื่นๆ
  • มีอาการแพ้ต่างๆ เช่น แพ้อาหาร แพ้สีผสมอาหาร แพ้สารกันบูด หรือเนื้อสัตว์

ผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ถ่านกัมมันต์ มีอะไรบ้าง

การใช้ถ่านกัมมันต์ระยะสั้นในผู้ใหญ่มีความปลอดถัย อาการข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นคือ อาการท้องผูกหรืออุจจาระสีเข้ม ผลข้างเคียงที่ร้ายแรงที่สุด (แต่มีการพบน้อยมาก) คืออาการชะลอหรืออุดตันของระบบทางเดินอาหาร อาการอุดตันของลำไส้ เลือดไหลสวนกลับสู่ปอด และอาการขาดน้ำ และอาการคลื่นไส้ อาเจียน

ไม่ใช่ทุกคนที่จะแสดงอาการอันเนื่องมาจากผลข้างเคียงเหล่านี้ และอาจมีผลข้างเคียงอื่นที่ไม่ได้ระบุไว้ข้างต้น หากคุณมีความกังวลเรื่องผลข้างเคียง โปรดปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ปฏิกิริยาระหว่างยา

ยาที่อาจเกิดปฏิกิริยากับถ่านกัมมันต์มีอะไรบ้าง

ถ่านกัมมันต์อาจมีปฏิกิริยาต่อยาตัวอื่นที่คุณกำลังรับประทานอยู่ และอาจส่งผลให้ยาที่คุณรับประทานออกฤทธิ์ต่างไปจากเดิม หรือเพิ่มความเสี่ยงของผลข้างเคียงที่รุนแรง เพื่อหลีกเลี่ยงการทำปฏิกิริยาต่อกันระหว่างยาที่อาจเป็นไปได้ คุณควรเก็บรายชื่อยาทั้งหมดที่คุณใช้ (ทั้งยาที่จำหน่ายตามใบสั่งยา ยาที่จำหน่ายโดยไม่ต้องใช้ใบสั่งยา และสมุนไพร) และแจ้งให้แพทย์รวมถึงเภสัชกรทราบ เพื่อความปลอดภัย อย่าเริ่มหรือหยุดรับประทาน รวมถึงเปลี่ยนขนาดยา โดยไม่ได้รับอนุญาตจากแพทย์

ตัวยาที่อาจมีปฏิกิริยากับถ่านกัมมันต์

  • น้ำเชื่อมไอปีแคค (Syrup of Ipecac)

ทำปฏิกิริยากับถ่านกัมมันต์ โดยถ่านกัมมันต์ไปจับกับไอปิแคคในกระเพาะอาหาร และลดประสิทธิภาพการรักษาของไอปิแคค

ถ่านกัมมันต์อาจมีปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์โดยเปลี่ยนฤทธิ์ยา ฉะนั้นการดื่มแอลกอฮอล์ในระหว่างที่ใช้ถ่านกัมมันต์อาจะทำให้ประสิทธิภาพการป้องกันการดูดซึมสารพิษเข้าสู่ร่างกายของยาลดลง

  • ปฏิกิริยากับยารับประทาน

ถ่านกัมมันต์ดูดซึมสารต่าง ๆ จากกระเพาะอาหารและลำไส้ ฉะนั้นการใช้ถ่านกัมมันต์ควบคู่กับยารับประทานชนิดอื่นจะทำให้ประสิทธิภาพในการดูดซึมยาของร่างกายลดลง เพื่อป้องกันยาตีกัน ควรใช้ถ่านกัมมันต์หลังจากรับประทานยาใช้ภายในอื่นอย่างน้อย 1 ชั่วโมง

ปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์

ถ่านกัมมันต์อาจมีปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์โดยเปลี่ยนฤทธิ์ยา หรือเพิ่มความเสี่ยงให้ที่จะเกิดผลข้างเคียงที่รุนแรง โปรดปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อถามถึงอาหารหรือแอลกอฮอล์ที่อาจทำปฏิกิริยากับยานี้ก่อนรับประทานยา

การดื่มแอลกอฮอล์ร่วมกับถ่านกัมมันต์อาจทำให้ฤทธิ์ของถ่านกัมมันต์น้อยลงในการดูดซับสารพิษ

ปฏิกิริยาต่ออาการโรคอื่น

ถ่านกัมมันต์อาจส่งผลต่อสุขภาพของคุณ ปฏิกิริยาของยาที่มีต่อร่างกายอาจทำให้สุขภาพของคุณแย่ลง หรือส่งผลต่อฤทธิ์ของยา โปรดแจ้งให้แพทย์และเภสัชกรทราบเกี่ยวกับสุขภาพและโรคประจำตัวของคุณ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาการต่อไปนี้

ขนาดยา

ข้อมูลเหล่านี้ไม่สามารถแทนคำปรึกษาทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ก่อนใช้ถ่านกัมมันต์

ขนาดถ่านกัมมันต์สำหรับผู้ใหญ่

สำหรับการรับประทานยาเกินขนาดหรืออาการเป็นพิษ

สำหรับช่วงเริ่มต้น ใช้ขนาด 50 ถึง100 กรัม

ทานซ้ำทุกๆ 2 ถึง 4 ชั่วโมง โดยให้มีขนาด 12.5 กรัมต่อชั่วโมง

ขนาดถ่านกัมมันต์สำหรับเด็ก

รับประทาน 10 ถึง 25 กรัม

หากลืมรับประทานควรทำอย่างไร

หากคุณลืมใช้ยาควรรีบใช้ทันทีที่นึกได้ หรือถ้าหากใกล้ถึงเวลาใช้ยาครั้งต่อไป ให้ข้ามรอบไปใช้ยาตามตารางปกติ ไม่ควรเพิ่มขนาดยา

กรณีฉุกเฉินหรือการใช้ยาเกินขนาด

หากเกิดเหตุฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด ควรแจ้งเหตุฉุกเฉิน หรือนำส่งห้องฉุกเฉินใกล้บ้านโดยทันที

ปริมาณการใช้ถ่านกัมมันต์ อาจแตกต่างกันไปในผู้ป่วยแต่ละบุคคล โดยขึ้นอยู่กับอายุ สุขภาพและปัจจัยอื่นๆ การใช้ยาสมุนไพรนั้นอาจไม่ได้มีความปลอดภัยเสมอ จึงควรปรึกษานักสมุนไพรศาสตร์หรือแพทย์ในเรื่องปริมาณที่เหมาะสม

รูปแบบของยา

รูปแบบของ ถ่านกัมมันต์

ถ่านกัมมันต์อยู่ในรูปแบบดังต่อไปนี้

  • แบบน้ำ
  • ชนิดน้ำแขวนตะกอน
  • แบบเม็ด (ชนิดแคปซูล)
  • แบบเคี้ยว 
  • ชุดผงถ่านกัมมันต์
  • แบบผงสำหรับแขวนตะกอน

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อัปเดตข่าวสารสุขภาพติดตามไลน์ Hello คุณหมอ
บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy
แหล่งที่มา

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

อาหารสำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจ กินแบบใดให้มีสุขภาพที่ดีขึ้น

อาหารสำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจ นั้นควรเป็นอาหารที่ไขมันต่ำ มีสารอาหารที่ดีอย่างผักและผลไม้ ธัญพืช โปรตีนลีน ส่วนไขมันควรเลือกไขมันดี อย่าง น้ำมันมะกอก

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by ชลธิชา จันทร์วิบูลย์

ภาวะสมองล้า (Brain Fog) ส่งผลอย่างไรต่อสุขภาพ

สมองถือเป็นอวัยวะสำคัญของร่างกาย เพราะสมองทำหน้าที่ในการสั่งงานง แต่ถ้าคุณมี ภาวะสมองล้า ขึ้นมา มันจะส่งผลอย่างไรบ้างต่อร่างกายบ้าง Hello คุณหมอ มีคำตอบ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย

ท้องอืดบ่อยๆ อาจเป็นสัญญาณเตือนของ ภาวะกระเพาะอาหารย่อยช้า

หากคุณมีอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ อาหารไม่ย่อย นั่นอาจเป็นสัญญาณเตือนของ ภาวะกระเพาะอาหารย่อยช้า บทความนี้ Hello คุณหมอ จึงพาทุกคนมาทำความรู้จักกับภาวะนี้ค่ะ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by จินดารัตน์ สิริวิจักษณ์

เดินหลังกินข้าวเสร็จ ดีต่อสุขภาพ แถมยังอาจช่วยลดน้ำหนักได้

การเดินเล่นสบายๆ หลังอาหาร ดีต่อสุขภาพ แถมยังอาจช่วยลดน้ำหนักได้อีกด้วย ดังนั้น ทาง Hello คุณหมอ จึงได้นำเรื่องประโยชน์ของการ เดินหลังกินข้าวเสร็จ มาฝากกัน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย