แบคทีเรียในทางเดินอาหาร (Gut Bacteria) มีส่วนช่วยป้องกัน โรคระบบทางเดินอาหาร ได้อย่างไรบ้าง

โดย ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ

เรามักจะคิดว่า แบคทีเรีย คือสิ่งมีชีวิตที่ไม่ดีต่อร่างกาย แต่ปรากฏว่าร่างกายของคนเรานั้นเต็มไปด้วยแบคทีเรียกหลายล้านล้านตัว และ แบคทีเรียในทางเดินอาหาร (Gut Bacteria) ที่จะกล่าวถึงในบทความนี้ นอกจากจะมีส่วนช่วยในการย่อยอาหาร ยังถือว่ามีบทบาทสำคัญที่จะทำให้คุณมีสุขภาพแข็งแรง

แบคทีเรียในทางเดินอาหารคืออะไร

แบคทีเรียในทางเดินอาหาร (Gut Bacteria) จะอยู่ในลำไส้ 300-500 ชนิดของแบคทีเรีย โดยมียีนเกือบ 2 ล้านตัวและจะจับคู่กับสิ่งมีชีวิตเล็กๆ อื่นๆ เช่นไวรัสและเชื้อรา โดยสิ่งมีชีวิตเล็กๆ เหล่านี้จะสร้างสิ่งที่เรียกว่าไมโครไบโอตา (microbiota) หรือไมโครไบโอม (microbiome)

เช่นเดียวกันกับลายนิ้วมือ ไมโครไบโอตาของแต่ละคนจะแตกต่างกันไป กล่าวคือไมโครไบโอตาเป็นการผสมผสานของแบคทีเรียในร่างกายของคุณ ที่จะแตกต่างจากของผู้อื่น ซึ่งบางส่วนถูกกำหนดจากไมโครไบโอตาของแม่ ที่เป็นสภาพแวดล้อมที่คุณเคยสัมผัสมาตั้งแต่เกิด และบางส่วนมาจากอาหารที่กินและไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิต

แบคทีเรียอาศัยอยู่ทั่วร่างกายของคุณ แต่ที่อยู่ในลำไส้อาจมีผลกระทบมากที่สุดต่อสุขภาพ เนื่องจากแบคทีเรียเกี่ยวข้องกับระบบย่อยอาหารทั้งหมด และส่วนใหญ่จะอยู่ในลำไส้เล็กและลำไส้ใหญ่ จึงส่งผลต่อทุกๆ อย่างตั้งแต่การเผาผลาญพลังงานของร่างกาย ไปจนถึงอารมณ์ความรู้สึก รวมถึงระบบภูมิคุ้มกันด้วย

แบคทีเรียในทางเดินอาหาร ช่วยป้องกันโรคระบบทางเดินอาหาร ได้อย่างไรบ้าง

งานวิจัยแนะนำว่า แบคทีเรียในทางเดินอาหารในผู้ที่มีสุขภาพดีจะแตกต่างจากผู้ที่เป็นโรค เนื่องจากคนป่วยอาจมีแบคทีเรียบางชนิดน้อยเกินไปหรือมากเกินไป หรือผู้ป่วยอาจขาดแบคทีเรียหลากหลายชนิด ที่บางชนิดช่วยป้องกันโรคในขณะที่ชนิดอื่นอาจเพิ่มความเสี่ยงของโรค นอกจากนี้นักวิทยาศาสตร์ยังได้เริ่มเชื่อมโยงระหว่าง โรคภัยไข้เจ็บกับแบคทีเรียในทางเดินอาหาร ดังนี้

โรคลำไส้อักเสบ ได้แก่ โรคโครห์น (Crohn’s disease) และโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผล (Ulcerative colitis)

ผู้ที่ป่วยที่เป็นโรคนี้มักจะมีแบคทีเรียในทางเดินอาหารที่ต้านการอักเสบในระดับต่ำ อย่างไรก็ตาม การเชื่อมโยงระหว่างแบคทีเรียในทางเดินอาหารกับอาการอักเสบยังไม่ชัดเจน แต่แบคทีเรียบางชนิดอาจส่งผลต่อสุขภาพลำไส้ จนสามารถพัฒนาเป็นโรคลำไส้อักเสบ ได้แก่ โรคโครห์น (Crohn’s disease) และโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผล (Ulcerative colitis)

โรคมะเร็งลำไส้

งานวิจัยที่เผยแพร่ในปี 2016 ให้ข้อมูลว่า มีหลักฐานบางอย่างที่แสดงว่าแบคทีเรียสายพันธุ์เฉพาะ แล็กโทบาซิลลัส จอห์นโซนอิ (Lactobacillus johnsonii) อาจช่วยป้องกันมะเร็งบางชนิด นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยที่ชี้ว่า ผู้ที่เป็นโรคมะเร็งลำไส้มีไมโครไบโอตาแตกต่างไป โดยจะมีแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรคในระดับสูงกว่า เมื่อเทียบกับผู้ที่มีสุขภาพดี

ระบบภูมิคุ้มกัน

ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยชิคาโก พบว่าการนำแบคทีเรียสายพันธุ์เฉพาะ เข้าสู่ระบบทางเดินอาหารของหนูทดลองที่มีเนื้องอก ผลการวิจัยพบว่าสามารถกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของหนูให้ต่อสู้กับเซลล์มะเร็ง ซึ่งผลลัพธ์ดังกล่าวเทียบเท่ากับการรักษาด้วยยาต้านมะเร็ง ที่เรียกว่าเช็คพอยต์ อินฮิบิเตอร์ (checkpoint inhibitors)

วิธีเพิ่มแบคทีเรีย เพื่อป้องกันโรคระบบทางเดินอาหาร

  • เริ่มด้วยการกินอาหารที่อุดมไปด้วยสารอาหาร อย่างอาหารที่มีไฟเบอร์สูง เช่น ผักและผลไม้ รวมถึงธัญพืชเต็มเมล็ด นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีไขมันและน้ำตาลสูง และมีไฟเบอร์ต่ำ เพราะอาหารเหล่านี้สามารถฆ่าแบคทีเรียในทางเดินอาหารบางชนิดได้ และยังทำให้ไมโครไบโอตามีความหลากหลายน้อยลง
  • จำกัดการใช้ยาปฏิชีวะนะ เนื่องจากยาปฏิชีวนะสามารถกำจัดแบคทีเรียที่ดีต่อสุขภาพ พร้อมกับแบคทีเรียที่ทำให้เกิดปัญหาสุขภาพ ดังนั้นควรใช้ยาปฏิชีวนะเมื่อแพทย์สั่ง และไม่แนะนำให้ซื้อยามากินโดยไม่ปรึกษาแพทย์
  • ออกกำลังกาย มีส่วนช่วยในการเติบโตของแบคทีเรียในทางเดินอาหารชนิดต่างๆ ซึ่งอาจส่งผลให้สุขภาพดีขึ้น และยังช่วยลดความเสี่ยงในการเป็นโรคด้วย
  • โพรไบโอติก (Probiotic) คุณไม่สามารถกินโพรไบโอติกเพื่อหลีกเลี่ยงโรคเบาหวาน หรือรักษาโรคข้ออักเสบ นอกจากนี้บางคนให้ข้อมูลว่ารู้สึกดีขึ้นหลังจากกินโพรไบโอติก แต่อาหารเสริมมีราคาสูงเกินไป มากไปกว่านั้นโพรไบโอติกจำนวนมากหายไปจากลำไส้ เมื่อไม่ได้กินเป็นประจำ ข้อควรระวัง คือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ จากโรคมะเร็งระยะสุดท้ายหรือการทำเคมีบำบัด ไม่ควรกินโพรไบโอติก และสำหรับผู้ที่ต้องการซื้ออาหารเสริมโพรไบโอติกมากิน ควรปรึกษาแพทย์

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัย หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

Share now :

Review Date: กุมภาพันธ์ 4, 2019 | Last Modified: มิถุนายน 26, 2019

แหล่งที่มา
บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน