แบคทีเรียในทางเดินอาหาร (Gut Bacteria) มีส่วนช่วยป้องกัน โรคระบบทางเดินอาหาร ได้อย่างไรบ้าง

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date พฤษภาคม 11, 2020
Share now

เรามักจะคิดว่า แบคทีเรีย คือสิ่งมีชีวิตที่ไม่ดีต่อร่างกาย แต่ปรากฏว่าร่างกายของคนเรานั้นเต็มไปด้วยแบคทีเรียกหลายล้านล้านตัว และ แบคทีเรียในทางเดินอาหาร (Gut Bacteria) ที่จะกล่าวถึงในบทความนี้ นอกจากจะมีส่วนช่วยในการย่อยอาหาร ยังถือว่ามีบทบาทสำคัญที่จะทำให้คุณมีสุขภาพแข็งแรง

แบคทีเรียในทางเดินอาหารคืออะไร

แบคทีเรียในทางเดินอาหาร (Gut Bacteria) จะอยู่ในลำไส้ 300-500 ชนิดของแบคทีเรีย โดยมียีนเกือบ 2 ล้านตัวและจะจับคู่กับสิ่งมีชีวิตเล็กๆ อื่นๆ เช่นไวรัสและเชื้อรา โดยสิ่งมีชีวิตเล็กๆ เหล่านี้จะสร้างสิ่งที่เรียกว่าไมโครไบโอตา (microbiota) หรือไมโครไบโอม (microbiome)

เช่นเดียวกันกับลายนิ้วมือ ไมโครไบโอตาของแต่ละคนจะแตกต่างกันไป กล่าวคือไมโครไบโอตาเป็นการผสมผสานของแบคทีเรียในร่างกายของคุณ ที่จะแตกต่างจากของผู้อื่น ซึ่งบางส่วนถูกกำหนดจากไมโครไบโอตาของแม่ ที่เป็นสภาพแวดล้อมที่คุณเคยสัมผัสมาตั้งแต่เกิด และบางส่วนมาจากอาหารที่กินและไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิต

แบคทีเรียอาศัยอยู่ทั่วร่างกายของคุณ แต่ที่อยู่ในลำไส้อาจมีผลกระทบมากที่สุดต่อสุขภาพ เนื่องจากแบคทีเรียเกี่ยวข้องกับระบบย่อยอาหารทั้งหมด และส่วนใหญ่จะอยู่ในลำไส้เล็กและลำไส้ใหญ่ จึงส่งผลต่อทุกๆ อย่างตั้งแต่การเผาผลาญพลังงานของร่างกาย ไปจนถึงอารมณ์ความรู้สึก รวมถึงระบบภูมิคุ้มกันด้วย

แบคทีเรียในทางเดินอาหาร ช่วยป้องกันโรคระบบทางเดินอาหาร ได้อย่างไรบ้าง

งานวิจัยแนะนำว่า แบคทีเรียในทางเดินอาหารในผู้ที่มีสุขภาพดีจะแตกต่างจากผู้ที่เป็นโรค เนื่องจากคนป่วยอาจมีแบคทีเรียบางชนิดน้อยเกินไปหรือมากเกินไป หรือผู้ป่วยอาจขาดแบคทีเรียหลากหลายชนิด ที่บางชนิดช่วยป้องกันโรคในขณะที่ชนิดอื่นอาจเพิ่มความเสี่ยงของโรค นอกจากนี้นักวิทยาศาสตร์ยังได้เริ่มเชื่อมโยงระหว่าง โรคภัยไข้เจ็บกับแบคทีเรียในทางเดินอาหาร ดังนี้

โรคลำไส้อักเสบ ได้แก่ โรคโครห์น (Crohn’s disease) และโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผล (Ulcerative colitis)

ผู้ที่ป่วยที่เป็นโรคนี้มักจะมีแบคทีเรียในทางเดินอาหารที่ต้านการอักเสบในระดับต่ำ อย่างไรก็ตาม การเชื่อมโยงระหว่างแบคทีเรียในทางเดินอาหารกับอาการอักเสบยังไม่ชัดเจน แต่แบคทีเรียบางชนิดอาจส่งผลต่อสุขภาพลำไส้ จนสามารถพัฒนาเป็นโรคลำไส้อักเสบ ได้แก่ โรคโครห์น (Crohn’s disease) และโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผล (Ulcerative colitis)

โรคมะเร็งลำไส้

งานวิจัยที่เผยแพร่ในปี 2016 ให้ข้อมูลว่า มีหลักฐานบางอย่างที่แสดงว่าแบคทีเรียสายพันธุ์เฉพาะ แล็กโทบาซิลลัส จอห์นโซนอิ (Lactobacillus johnsonii) อาจช่วยป้องกันมะเร็งบางชนิด นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยที่ชี้ว่า ผู้ที่เป็นโรคมะเร็งลำไส้มีไมโครไบโอตาแตกต่างไป โดยจะมีแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรคในระดับสูงกว่า เมื่อเทียบกับผู้ที่มีสุขภาพดี

ระบบภูมิคุ้มกัน

ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยชิคาโก พบว่าการนำแบคทีเรียสายพันธุ์เฉพาะ เข้าสู่ระบบทางเดินอาหารของหนูทดลองที่มีเนื้องอก ผลการวิจัยพบว่าสามารถกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของหนูให้ต่อสู้กับเซลล์มะเร็ง ซึ่งผลลัพธ์ดังกล่าวเทียบเท่ากับการรักษาด้วยยาต้านมะเร็ง ที่เรียกว่าเช็คพอยต์ อินฮิบิเตอร์ (checkpoint inhibitors)

วิธีเพิ่มแบคทีเรีย เพื่อป้องกันโรคระบบทางเดินอาหาร

  • เริ่มด้วยการกินอาหารที่อุดมไปด้วยสารอาหาร อย่างอาหารที่มีไฟเบอร์สูง เช่น ผักและผลไม้ รวมถึงธัญพืชเต็มเมล็ด นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีไขมันและน้ำตาลสูง และมีไฟเบอร์ต่ำ เพราะอาหารเหล่านี้สามารถฆ่าแบคทีเรียในทางเดินอาหารบางชนิดได้ และยังทำให้ไมโครไบโอตามีความหลากหลายน้อยลง
  • จำกัดการใช้ยาปฏิชีวะนะ เนื่องจากยาปฏิชีวนะสามารถกำจัดแบคทีเรียที่ดีต่อสุขภาพ พร้อมกับแบคทีเรียที่ทำให้เกิดปัญหาสุขภาพ ดังนั้นควรใช้ยาปฏิชีวนะเมื่อแพทย์สั่ง และไม่แนะนำให้ซื้อยามากินโดยไม่ปรึกษาแพทย์
  • ออกกำลังกาย มีส่วนช่วยในการเติบโตของแบคทีเรียในทางเดินอาหารชนิดต่างๆ ซึ่งอาจส่งผลให้สุขภาพดีขึ้น และยังช่วยลดความเสี่ยงในการเป็นโรคด้วย
  • โพรไบโอติก (Probiotic) คุณไม่สามารถกินโพรไบโอติกเพื่อหลีกเลี่ยงโรคเบาหวาน หรือรักษาโรคข้ออักเสบ นอกจากนี้บางคนให้ข้อมูลว่ารู้สึกดีขึ้นหลังจากกินโพรไบโอติก แต่อาหารเสริมมีราคาสูงเกินไป มากไปกว่านั้นโพรไบโอติกจำนวนมากหายไปจากลำไส้ เมื่อไม่ได้กินเป็นประจำ ข้อควรระวัง คือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ จากโรคมะเร็งระยะสุดท้ายหรือการทำเคมีบำบัด ไม่ควรกินโพรไบโอติก และสำหรับผู้ที่ต้องการซื้ออาหารเสริมโพรไบโอติกมากิน ควรปรึกษาแพทย์

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัย หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy"
แหล่งที่มา

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

สัญญาณเตือนของการอักเสบ ที่คุณอาจไม่เคยรู้

การสังเกต สัญญาณเตือนของการอักเสบ เป็นเรื่องที่ควรทำ เพื่อป้องกันตัวเองจากโรคร้ายต่างๆ ซึ่งสัญญาเตือนของการอักเสบจะมีอะไรบ้าง ต้องไปติดตามกัน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย

เชื้อจุลินทรีย์ในอาหาร ที่พบบ่อย และต้องระวังให้ดี หากคุณไม่อยากมีปัญหาสุขภาพ

เชื้อจุลินทรีย์ในอาหาร เช่น ไวรัส แบคทีเรีย สามารถก่อโรคได้มากมาย และนี่คือ เชื้อจุลินทรีย์ในอาหารที่พบได้บ่อย พร้อมวิธีป้องกันตัวเบื้องต้นที่คุณควรทราบ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย เนตรนภา ปะวะคัง

ห่างไกลจากเชื้อโรคต่างๆ รอบตัว ด้วย การล้างมือ อย่างถูกต้อง

ป้องกันเชื้อโรค และแบคทีเรียเข้าสู่ร่างกายคุณ ด้วย การล้างมือ อย่างถูกวิธี ที่วันนี้ Hello คุณหมอได้นำขั้นตอนง่ายๆ ในการทำความสะอาดมือมาฝากทุกคนกัน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin

อาการป่วยของเด็ก ที่พ่อแม่ไม่ควรเพิกเฉย

อาการป่วยของเด็ก บางอย่างที่คุณพ่อคุณแม่ยิ่งต้องคอยสังเกตและกังวลเป็นอย่างยิ่ง เพราะถ้าเพิกเฉยแล้ว อาจจะส่งผลถึงขั้นทำให้ลูกน้อยเสียชีวิตได้

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย

บทความแนะนำ

การติดเชื้อไวรัส-การติดเชื้อแบคทีเรีย-ความแตกต่าง

ความแตกต่างและข้อควรรู้เกี่ยวกับ การติดเชื้อไวรัส กับ การติดเชื้อแบคทีเรีย

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย เนตรนภา ปะวะคัง
เผยแพร่วันที่ พฤษภาคม 12, 2020
ไม่ยอมล้างมือ-เชื้อโรค-ปัญหาสุขภาพ

จะเกิดอะไรขึ้นหากคุณ ไม่ยอมล้างมือ ให้สะอาด

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
เผยแพร่วันที่ เมษายน 7, 2020
ฟันขาว-เคล็ดลับ-ทำด้วยตัวเอง

เคล็ดลับ ฟันขาว ที่คุณก็ทำได้ด้วยตัวเอง

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
เผยแพร่วันที่ เมษายน 2, 2020
แบคทีเรียในช่องปาก-ตัวการมะเร็งลำไส้ใหญ่

แบคทีเรียในช่องปาก ร้ายกว่าที่คิด นอกจากทำฟันผุ ยังเป็น ตัวการมะเร็งลำไส้ใหญ่

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ชลธิชา จันทร์วิบูลย์
เผยแพร่วันที่ มีนาคม 19, 2020