กระดูกสันหลังคด (Scoliosis)

ทบทวนบทความโดย | โดย

เผยแพร่วันที่ กันยายน 8, 2020 . เวลาในการอ่าน
Share now

โรค กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) คือ ภาวะที่กระดูกสันหลังโค้งผิดปกติ ทำให้กระดูกสันหลังมีลักษณะโค้งคลายตัว C หรือ S พบได้ในคนทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะในเด็กอายุ 10-15 ปี

คำจำกัดความ

กระดูกสันหลังคด คืออะไร

กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) หมายถึง ภาวะที่กระดูกสันหลังโค้งผิดปกติ โดยปกติแล้ว กระดูกสันหลังของเราจะวางตัวในแนวตรงแบบเอียงเล็กน้อย แต่คนที่เป็นโรคกระดูกสันหลังคดจะมีแนวกระดูกสันหลังที่โค้งงอมากผิดปกติ ทำให้กระดูกสันหลังมีลักษณะเป็นรูปร่างโค้งคล้ายตัว C หรือ S

อาการคดโค้งผิดปกตินี้ สามารถเกิดขึ้นได้กับแนวกระดูกสันหลังทุกส่วน แต่ส่วนใหญ่มักปรากฏบริเวณกระดูกสันหลังส่วนบนและกระดูกสันหลังส่วนล่าง หรือบริเวณเอว

อัปเดตข่าวสารสุขภาพติดตามไลน์ Hello คุณหมอ

ส่วนใหญ่แล้ว โรคกระดูกสันหลังคดนี้มักสังเกตเห็นได้ยาก แต่ผู้ป่วยบางคนอาจมีอาการตัวเอียงไปด้านใดด้านหนึ่ง ความสูงของไหล่ไม่เท่ากัน หรือสะโพกสองข้างสูงไม่เท่ากัน

โรคกระดูกสันหลังคดนี้สามารถแบ่งออกได้เป็นหลายชนิด เช่น

  • โรคกระดูกสันหลังคดแต่กำเนิด (Congenital scoliosis)
  • โรคกระดูกสันหลังคดโดยไม่ทราบสาเหตุในวัยรุ่น (Adolescent idiopathic scoliosis หรือ AIS)
  • โรคกระดูกสันหลังคดจากความเสื่อม (Degenerative Lumbar Scoliosis)
  • โรคกระดูกสันหลังคดจากโรคประสาทกล้ามเนื้อ (Neuromuscular scoliosis)

กระดูกสันหลังคด พบได้บ่อยแค่ไหน

กระดูกสันหลังคด เป็นโรคที่พบได้ในคนทุกเพศทุกวัย แต่พบบ่อยในเด็กวัย 10-15 ปี ซึ่งเป็นช่วงวัยที่ร่างกายเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว และมักเกิดกับผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย โปรดปรึกษาแพทย์ สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการของโรคกระดูกสันหลังคด

อาการทั่วไปของโรคกระดูกสันหลังคด ได้แก่

  • ศีรษะเอียง โดยเอนไปข้างใดข้างหนึ่งมากกว่าอีกข้าง
  • ไหล่ไม่เท่ากัน ความสูงของไหล่ไม่เสมอกัน
  • กระดูกสะบักมีการงอกผิดปกติ โดยกระดูกสะบักข้างใดข้างหนึ่งปูดออกมามากกว่าอีกข้าง
  • ซี่โครงงอกผิดปกติ โดยซี่โครงข้างใดข้างหนึ่งปูดออกมามากกว่าอีกข้าง
  • ความสูงของช่วงเอวทั้งสองข้างไม่เท่ากัน
  • สะโพกข้างหนึ่งสูงกว่าอีกข้าง
  • กระดูกสันหลังคดโค้งหรืองอจนสังเกตเห็นได้ชัดเจน
  • ลำตัวเอียง โดยลำตัวช่วงบนมักเอียงไปยังข้างใดข้างหนึ่ง
  • ขาสองข้างยาวไม่เท่ากัน

อาการของโรคกระดูกสันหลังคดอาจทำให้ผู้ป่วยมีอาการปวดหลังได้ด้วย โดยเฉพาะในผู้ใหญ่ สำหรับผู้ที่เป็นโรคกระดูกสันหลังคดขั้นรุนแรง อาจมีปัญหาสันหลังไปกดทับอวัยวะอื่น ซึ่งสามารถนำไปสู่ปัญหาสุขภาพรุนแรง เช่น

อาการของโรคกระดูกสันหลังคดในทารก

  • หน้าอกข้างใดข้างหนึ่งนูนขึ้นมา
  • เวลานอนหงายราบไปกับพื้น ร่างกายมักจะโค้งหรือเอียงไปข้างใดข้างหนึ่ง

ในรายที่มีอาการรุนแรง อาจทำให้หัวใจและปอดมีปัญหา จนส่งผลให้เจ็บหน้าอก หายใจถี่ หรือหายใจติดขัดได้

เด็กที่เป็นโรคกระดูกสันหลังคดควรรีบเข้ารับการรักษาโดยเร็วที่สุด เพราะหากปล่อยไว้ อาจทำให้เกิดปัญหาสุขภาพรุนแรงตามมาเมื่อโตขึ้น เช่น หัวใจและปอดทำงานผิดปกติ

สำหรับผู้ป่วยบางราย อาจมีอาการอื่นนอกเหนือจากที่กล่าวมาข้างต้น หากมีข้อสงสัยใด ๆ โปรดปรึกษาแพทย์

ควรไปพบคุณหมอเมื่อใด

หากคุณ หรือบุตรหลานมีสัญญาณหรืออาการที่ระบุข้างต้น โปรดปรึกษาแพทย์

ร่างกายของแต่ละบุคคลมีการตอบสนองแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดควรปรึกษาแพทย์ เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์ของคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของโรคกระดูกสันหลังคด

โดยทั่วไปแล้ว โรคกระดูกสันหลังคดมักเกิดขึ้นแบบไม่ทราบสาเหตุ แต่ปัญหาสุขภาพ หรืออาการบาดเจ็บบางประการ ก็สามารถนำไปสู่โรคกระดูกสันหลังคดได้ เช่น

  • การบาดเจ็บตรงบริเวณแนวกระดูกสันหลัง
  • โรคกระดูกสันหลังเสื่อม
  • โรคกระดูกพรุน
  • โรคทางเส้นประสาทและกล้ามเนื้อบางประเภท
  • ความผิดปกติของเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน
  • ขาทั้งสองข้างยาวไม่เท่ากัน

นอกจากนี้ การอยู่ในท่าทางที่ไม่ถูกต้อง ก็สามารถทำให้กระดูกสันหลังคดได้เช่นกัน

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของโรคกระดูกสันหลังคด

ปัจจัยเสี่ยงของโรคกระดูกสันหลังคดมีด้วยกันหลายประการ เช่น

  • อายุ โรคกระดูกสันหลังคดมักเกิดในเด็กอายุ 10-15 ปี หรือช่วงก่อนเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์
  • เพศ เพศหญิงมีความเสี่ยงในการเกิดโรคกระดูกสันหลังคดมากกว่าผู้ชาย
  • กรรมพันธุ์ หากคนในครอบครัวเป็นโรคนี้ คุณก็อาจมีความเสี่ยงในการเกิดโรคกระดูกสันหลังคดมากกว่า

สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม โปรดปรึกษาแพทย์

การวินิจฉัยและการรักษาโรค

ข้อมูลที่นำเสนอไม่สามารถใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ได้ โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยโรคกระดูกสันหลังคด

แพทย์สามารถวินิจฉัยโรคกระดูกสันหลังคดได้ด้วยการตรวจร่างกาย โดยการตรวจทั่วไป ประกอบด้วย

  • การตรวจกระดูกสันหลังจากด้านหลัง
  • การตรวจตำแหน่งไหล่ เอว และความสูงของสะโพก เพื่อดูว่าทั้งสองฝั่งเท่ากันหรือไม่
  • การตรวจโครงกระดูกทั้งสองฝั่ง เพื่อดูว่ามีฝั่งไหนงอกออกมามากกว่าหรือเปล่า
  • ให้คุณทดสอบด้วยการทำท่า Adam’s forward bending ซึ่งได้แก่ การโน้มตัวไปข้างหน้าโดยให้เท้าทั้งสองข้างชิดกัน เข่ายืดตรง แขนทั้งสองข้างแนบลำตัว
  • การเอกซเรย์กระดูกสันหลัง เพื่อหาว่ามีกระดูกสันหลังตำแหน่งใดคดงอหรือไม่ และคดงอมากน้อยเพียงใด
  • แพทย์อาจแนะนำให้คุณทำ CT สแกน หรือ MRI สแกนบริเวณแผ่นหลังของคุณด้วย

การรักษาโรคกระดูกสันหลังคด

ทางเลือกในการรักษาโรคกระดูกสันหลังคดนั้นมีทั้งวิธีการแบบผ่าตัดและแบบไม่ผ่าตัด โดยแพทย์จะหาแผนการรักษาที่เหมาะสมกับคุณที่สุด โดยพิจารณาจากปัจจัยต่อไปนี้

  • อาการกระดูกสันหลังคดของคุณรุนแรงแค่ไหน
  • ตำแหน่งของส่วนที่คด
  • ความเสี่ยงของการพัฒนาของโรค
  • อายุ

การรักษากระดูกสันหลังคดแบบไม่ผ่าตัด

ถ้าหากส่วนโค้งน้อยกว่า 25 องศาและอาการไม่ได้ทรุดลงอย่างรวดเร็ว แพทย์จะให้คุณเข้ารับการเอกซเรย์ และอาจตรวจด้วยวิธีฉายภาพแบบอื่นทุก ๆ 6-12 เดือน เพื่อจับตาดูอาการ

หากส่วนโค้งอยู่ระหว่าง 25-45 องศา แพทย์อาจแนะนำให้ใช้ไม้ค้ำยันหรือใช้เฝือกเพื่อช่วยพยุงกระดูกสันหลังของคุณ วิธีนี้ไม่ได้ช่วยให้กระดูกสันหลังที่คดกลับคืนรูป แต่ช่วยป้องกันไม่ให้อาการแย่ลงกว่าเดิม

การรักษากระดูกสันหลังคดด้วยการผ่าตัด

หากกระดูกสันหลังที่คดโค้งของคุณมีอาการหรือลักษณะดังต่อไปนี้ แพทย์อาจแนะนำให้คุณเข้ารับการผ่าตัด

  • ยิ่งนานอาการยิ่งทรุดลง
  • ทำให้กระดูกผิดรูปอย่างรุนแรง
  • ส่งผลให้เกิดโรคแทรกซ้อน เช่น ปัญหาการหายใจและระบบประสาท

การผ่าตัดเพื่อรักษากระดูกสันหลังคดมีอยู่ด้วยกันหลายวิธี ดังนี้

  • การเชื่อมข้อกระดูกสันหลัง (spinal fusion)

แพทย์จะจัดตำแหน่งกระดูกสันหลังส่วนที่คดโค้งใหม่ และเชื่อมกระดูกเหล่านั้นเข้าด้วยกันเป็นกระดูกเดียว โดยใช้การปลูกถ่ายกระดูก (Bone graft) ซึ่งกระดูกที่ปลูกถ่ายจะอยู่ระหว่างกระดูกสันหลังส่วนที่คดโค้ง

  • ลวดเหล็กหรือลวดยืด

การฝังตะขอ ลวด หรือน็อตโลหะหนึ่งหรือสองชิ้นไว้ในตำแหน่งเหนือและใต้กระดูกสันหลังส่วนที่คด แล้วยึดด้วยลวด ซึ่งอาจเป็นลวดที่ยืดได้ตามการเติบโต โคยศัลยแพทย์จะเป็นผู้คลายเส้นโลหะเพื่อขยายขนาด ด้วยการผ่าตัดเล็ก

  • การผ่าตัดแก้ไขกระดูกสันหลัง

การผ่าตัดเอากระดูกสันหลังส่วนใดส่วนหนึ่งออก เพื่อช่วยบรรเทาความรุนแรงของกระดูกที่คดโค้ง โดยอาจใส่แผ่นเหล็กเข้าไปแทน

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเองที่ช่วยจัดการกับโรคกระดูกสันหลังคด

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองดังต่อไปนี้ อาจช่วยจัดการกับโรคกระดูกสันหลังคดได้

  • ฝึกโยคะเป็นประจำ เพราะโยคะถือเป็นการออกกำลังกายที่เหมาะสำหรับผู้ที่เป็นโรคกระดูกสันหลังคดเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะท่าแมว ท่าต้นไม้ และท่าภูเขา
  • ฝึกควบคุมการหายใจ บางคนที่มีอาการกระดูกสันหลังคดมักรู้สึกว่าความจุของปอดลดลง การออกกำลังกายที่ฝึกควบคุมการหายใจอาจช่วยพัฒนาความจุของปอด และลดอาการอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น อาการเหนื่อยล้า อาการปวดศีรษะได้
  • ฝึกท่าทางที่ถูกต้อง การแสดงท่าทาง  เช่น การนั่ง การยืน การนอน ให้ถูกต้องและเคยชิน จะช่วยให้คุณรู้ตัวและปรับท่าทางของตัวเองได้ทันทีหากเผลออยู่ในท่าที่ไม่ถูกต้อง ทั้งยังสามารถช่วยลดความเจ็บปวดจากโรคกระดูกสันหลังคดได้ด้วย
  • ออกกำลังกายเป็นประจำ ด้วยท่าต่อไปนี้

ท่ายืดกล้ามเนื้อสะโพก

  1. นอนราบกับพื้น ยกขาทั้งสองเหยียดตรง ชี้ขึ้นฟ้า
  2. งอเข่าข้างหนึ่ง แล้วเอาขาข้างที่งอพาดขาข้างที่เหยียดตรงอยู่
  3. งอขาอีกข้าง จากนั้นดึงขาทั้งสองข้างให้ชิดหน้าอกมากที่สุดเท่าที่จะทำได้
  4. ค้างไว้อย่างน้อย 20 วินาที
  5. ปล่อยขาทั้ง 2 ข้างลงช้า ๆ จากนั้นทำซ้ำโดยสลับขา

ท่างอเข่าแนบหน้าอก

  1. นอนราบกับพื้น งอเข่าทั้ง 2 ข้าง
  2. ประสานมือที่เข่าข้างหนึ่ง จากนั้นดึงเข่าข้างนั้นให้ชิดหน้าอก โดยที่ขาอีกข้างยังอยู่ท่าเดิม เท้าติดพื้น
  3. ค่อย ๆ ยืดขาข้างที่ยกขึ้นออกช้า ๆ โดยประสานมือไว้ที่ด้านหลังเข่า
  4. ค้างไว้อย่างน้อย 20 วินาที
  5. ปล่อยขาลงช้า ๆ จากนั้นทำซ้ำโดยสลับขา

ท่ายืดต้นขา

  1. นอนตะแคงข้างโดยเหยียดขาทั้งข้างให้สุด งอเข่าของขาที่อยู่ด้านบน
  2. ประสานมือไว้ที่เท้าหรือข้อเท้าของขาข้างที่งอ ดึงเท้าไปยังแผ่นหลังส่วนบน ให้ระดับของหัวเข่าสองข้างเสมอกัน
  3. ค้างไว้อย่างน้อย 20 วินาที
  4. ปล่อยขาลงช้า ๆ จากนั้นทำซ้ำโดยสลับขา

ท่ายืดกล้ามเนื้อขา

  1. ทำท่าเตรียมวิดพื้น
  2. ยกขาข้างหนึ่งดึงเท้ามาด้านหน้า วางเท้าไว้ข้าง ๆ มือ โดยข้อเท้าและหัวเข่าต้องตั้งฉาก
  3. งอเข่าขาข้างที่เหยียดตรง จากนั้นวางเข่าบนพื้น
  4. กดช่วงสะโพกลงให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ โดยต้องยังรู้สึกสบาย ไม่เจ็บปวด
  5. ค้างไว้อย่างน้อย 20 วินาที
  6. กลับสู่ท่าเดิมช้า ๆ จากนั้นทำซ้ำโดยสลับขา

ท่ายืดกล้ามเนื้อไหล่

  1. ยืนกางขาเท่าความกว้างของสะโพก ยกแขนข้างหนึ่งขึ้นไปให้สูงที่สุดเท่าที่จะทำได้โดยไม่รู้สึกเจ็บ
  2. เหยียดแขนที่ยืดขึ้นไปให้สุด พร้อมกับเหยียดแขนอีกข้างลงด้านล่างไปให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้
  3. ค้างไว้อย่างน้อย 20 วินาที
  4. ปล่อยแขนทั้ง 2 ข้างลงช้า ๆ จากนั้นทำซ้ำโดยสลับแขน

ท่ายืดเหยียดเหนือศีรษะ

  1. ยืนกางขาเท่าความกว้างของสะโพก งอแขนข้างหนึ่งและวางมือบนสะโพก
  2. ยกแขนอีกข้างขึ้นไปเหนือศีรษะ และเอนตัวไปยังทิศทางของแขนข้างที่งอให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ โดยต้องยังรู้สึกสบาย ไม่เจ็บปวด
  3. ค้างไว้อย่างน้อย 20 วินาที
  4. ปล่อยแขนทั้ง 2 ข้างลงช้า ๆ จากนั้นทำซ้ำโดยสลับแขน

ท่าปีกผีเสื้อ

    1. นอนหงาย งอเข่า ดึงข้อเท้าให้ชิดกัน
    2. วางมือข้างหนึ่งบนเข่าแต่ละข้าง ให้เข่าแยกห่างจากกันให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ โดยต้องยังรู้สึกสบาย ไม่เจ็บปวด
    3. ค้างไว้อย่างน้อย 20 วินาที

แม้การออกกำลังกายบางประเภทอาจช่วยลดอาการกระดูกสันหลังคดได้ แต่แผนการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับแต่ละคนนั้นแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและปริมาณความคดงอของกระดูกสันหลัง

หากมีคำถาม โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อให้เข้าใจวิธีการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อัปเดตข่าวสารสุขภาพติดตามไลน์ Hello คุณหมอ
บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy
แหล่งที่มา

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

เจ็บหน้าอก สัญญาณของหลายโรคร้ายที่ไม่ควรเพิกเฉย

หลายคนมักคิดว่า อาการ เจ็บหน้าอก เป็นอาการของโรคหัวใจ แต่อาการนี้อาจบ่งชี้ถึงอาการโรคอื่นๆ ที่รุนแรงและเป็นอันตรายต่อชีวิตได้หลายอย่าง

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ฤทธิศักดิ์ วงศ์วุฒิพงษ์
เคล็ดลับสุขภาพ, สุขภาพชีวิตที่ดี ตุลาคม 9, 2018 . เวลาในการอ่าน

ภาวะแคระแกร็นจากความผิดปกติของกระดูก (Achondroplasia)

ภาวะแคระแกร็นจากความผิดปกติของกระดูก เกิดจากการกลายพันธุ์ทางพันธุกรรมที่หาได้ยาก การเปลี่ยนรูปแบบของยีนเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดสถาวะร่างกายไม่สมส่วน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย วรภพ ไกยเดช
โรค ก-ฮ มิถุนายน 12, 2018 . เวลาในการอ่าน

กระดูกบาง (Osteopenia)

กระดูกบาง (Osteopenia) อาการที่กระดูกสูญเสียความหนาแน่น อีกหนึ่งปัญหาสุขภาพที่มาพร้อมวัยที่มากขึ้น สัญญาณที่บอกว่ากระดูกของคุณกำลังอ่อนแอ ควรดูแลเร่งด่วน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ปราโมทย์ วงศ์คำ
โรค ก-ฮ, สุขภาพ ก-ฮ มิถุนายน 7, 2018 . เวลาในการอ่าน

เจลาติน (Gelatin)

เจลาติน (Gelatin) สกัดได้จากกระดูกและหนังสัตว์เจลาตินใช้สำหรับ ลดน้ำหนักการรักษาโรคข้อเข่าเสื่อม, โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์และโรคกระดูกพรุน เป็นต้น

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Ploylada Prommate
สมุนไพร ก-ฮ, ยา-สมุนไพร ก-ฮ ธันวาคม 4, 2017 . เวลาในการอ่าน

บทความแนะนำ

กินแคลเซียมเสริมในผู้สูงอายุ-แคลเซียมที่ควรได้รับ

กินแคลเซียมเสริมในผู้สูงอายุ จำเป็นจริงหรือเปล่า?

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
เผยแพร่วันที่ มีนาคม 24, 2020 . เวลาในการอ่าน
4-ท่าบริหาร-แก้อาการ-หลังค่อม

4 ท่าบริหาร แก้อาการ หลังค่อม พลิกบุคลิกเสียให้กลับมาสวย

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin
เผยแพร่วันที่ ธันวาคม 6, 2019 . เวลาในการอ่าน
เออร์โกแคลซิเฟอรอล-ergocalciferol

เออร์โกแคลซิเฟอรอล (Ergocalciferol)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
เผยแพร่วันที่ มิถุนายน 14, 2019 . เวลาในการอ่าน
กระดูกสันหลังเคลื่อน-Spondylolisthesis

กระดูกสันหลังเคลื่อน (Spondylolisthesis)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ฤทธิศักดิ์ วงศ์วุฒิพงษ์
เผยแพร่วันที่ ธันวาคม 6, 2018 . เวลาในการอ่าน