โลหิตจางจากการขาดวิตามิน (Vitamin Deficiency Anemia)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date กันยายน 15, 2020 . เวลาในการอ่าน
Share now

โลหิตจางจากการขาดวิตามิน (Vitamin deficiency anemia) คือการขาดเซลล์เม็ดเลือดแดงที่สุขภาพดี สามารถเกิดขึ้นได้หากคุณรับประทานโฟเลต วิตามินบี12 และวิตามินซีไม่เพียงพอ หรืออาจจะเกิดขึ้นได้ หากร่างกายของคุณมีปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการดูดซึม หรือร่างกายมีปัญหาในการจัดการกับสารอาหารเหล่านี้ได้ไม่ดี

คำจำกัดความ

โลหิตจางจากการขาดวิตามิน คืออะไร

โลหิตจางจากการขาดวิตามิน (Vitamin deficiency anemia) คือการขาดเซลล์เม็ดเลือดแดงที่สุขภาพดี เนื่องจากคุณมีปริมาณวิตามินน้อยกว่าปกติ วิตามินที่เกี่ยวข้องกับภาวะนี้ประกอบด้วย โฟเลต วิตามินบี-12 และวิตามินซี

ภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินสามารถเกิดขึ้นได้ หากคุณรับประทาน โฟเลต วิตามินบี12 และวิตามินซีไม่เพียงพอ หรืออาจจะเกิดขึ้นได้ หากร่างกายของคุณมีปัญหากับการดูดซึม หรือจัดการกับสารอาหารเหล่านี้

อัปเดตข่าวสารสุขภาพติดตามไลน์ Hello คุณหมอ

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ภาวะโลหิตจางทุกชนิดจะเกิดจากการขาดวิตามิน สาเหตุอื่นๆ ของภาวะโลหิตจาง มีทั้งการขาดธาตุเหล็ก และการเป็นโรคเลือดบางชนิด จึงเป็นเรื่องสำคัญที่ควรจะไปพบคุณหมอเพื่อทำการตรวจวินิจฉัย และรักษาภาวะโลหิตจางของคุณ ซึ่งภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินนั้น มักจะสามารถรักษาได้ด้วยการรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารวิตามิน และปรับเปลี่ยนอาหารที่รับประทาน

โลหิตจางจากการขาดวิตามิน พบได้บ่อยแค่ไหน

โปรดปรึกษากับแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการของ โลหิตจางจากการขาดวิตามิน

อาการทั่วไปมีดังนี้

ภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินมักจะเกิดขึ้นอย่างช้าๆ ใข้เวลาหลายเดือนจนถึงหลายปี โดยในตอนแรกอาการขาดวิตามินนั้นอาจจะไม่รุนแรง แต่มันจะรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ เมื่อร่างกายมีการขาดวิตามินมากยิ่งขึ้น

อาจจะมีอาการอย่างอื่นนอกเหนือจากที่กล่าวมาข้างต้น ถ้าคุณมีข้อสงสัยใดๆ โปรดปรึกษาหมอของคุณ

ควรไปพบหมอเมื่อไร

ถ้าคุณมีอาการใดๆ ที่กล่าวมาข้างต้น หรือมีข้อสงสัยใดๆ ควรปรึกษากับคุณหมอ เนื่องจากร่างกายของแต่ละคนมีความแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดจึงควรพูดคุยกับหมอ เพื่อหาแนวทางในการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของโลหิตจางจากการขาดวิตามิน

ภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินจะเกิดขึ้น เมื่อร่างกายของคุณได้รับวิตามินไม่เพียงพอที่จะนำไปผลิตเซลล์เม็ดเลือดแดงที่สุขภาพดีให้มีปริมาณเพียงพอ เซลล์เม็ดเลือดแดงทำหน้าที่ลำเลียงออกซิเจน จากปอดส่งไปยังจุดต่างๆ ในร่างกาย หากคุณรับประทานอาหารที่มีวิตามินบางชนิดไม่มากพอ อาจทำให้เกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินได้ หรือบางครั้งโรคนี้อาจจะเกิดขึ้น เพราะร่างกายของคุณไม่สามารถดูดซึมสารอาหารจากอาหารที่คุณรับประทานไปก็ได้

สาเหตุของภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินอาจเกิดได้จาก

  • โลหิตจางจากการขาดโฟเลต

โฟเลตหรือที่รู้จักกันว่าวิตามินบี 9 คือสารอาหารที่มักพบได้ในผลไม้และผักใบเขียว การไม่รับประทานอาหารพวกนี้ อาจนำไปสู่การขาดสารอาหารนี้ได้ และการไม่สามารถดูดซึมโฟเลตจากอาหาร ก็สามารถทำให้เกิดการขาดสารอาหารนี้ได้เช่นกัน สารอาหารส่วนใหญ่จะถูกดูดซึมบริเวณลำไส้เล็ก คนที่มีโรคซึ่งเกิดกับลำไส้เล็ก เช่น โรคแพ้กลูเตน (Coeliac Disease) หรือคนที่ผ่าตัดเพื่อเอาลำไส้เล็กออก หรือทำการบายพาส (bypass) ลำไส้เล็ก อาจมีปัญหาเรื่องการดูดซึมสารโฟเลต หรือสารในรูปแบบสังเคราะห์ของโฟเลต หรือกรดโฟลิค แอลกอฮอล์ยังทำให้การดูดซึมสารโฟเลตลดลงได้เช่นกัน

ดังนั้น การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์สามารถทำให้เกิดอาการขาดโฟเลตได้ ยาตามใบสั่งแพทย์บางชนิดเช่น ยาต้านชัก (anti-seizure medications) สามารถส่งผลต่อการดูดซึมสารอาหารได้เช่นกัน ผู้หญิงตั้งครรภ์และคุณแม่ให้นมบุตร อาจจำเป็นต้องได้รับโฟเลตมากขึ้น เช่นเดียวกับผู้ที่กำลังฟอกไต (Hemodialysis) หากไม่ได้รับสารโฟเลตให้เพียงพอต่อความต้องการที่เพิ่มขึ้น อาจนำไปสู่การขาดโฟเลตได้

  • โลหิตจางจากการขาดวิตามินบี 12

การขาดวิตามินบี 12 ซึ่งมาจากการรับประทานอาหารที่ขาดวิตามินบี 12 ซึ่งวิตามินนี้มักพบได้ในเนื้อสัตว์ ไข่ และนม ภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินบี 12 ยังสามารถเกิดขึ้นได้ หากลำไส้เล็กของคุณไม่สามมารถดูดซึมวิตามินบี 12 ได้ ซึ่งอาจเป็นผลมาจากการผ่าตัดบริเวณกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็ก (เช่น การผ่าตัดบายพาสกระเพาะอาหาร) มีแบคทีเรียเติบโตอย่างผิดปกติที่ลำไส้เล็ก หรือโรคลำไส้ต่างๆ เช่น โรคโครห์น (Crohn’s Disease) หรือโรคแพ้กลูเตน (Coeliac Disease) ซึ่งส่งผลต่อการดูดซึมวิตามินบี12 การขาดวิตามินบี12 ยังสามารถเกิดจากพยาธิตัวตืดที่ติดมาจากปลาที่ปนเปื้อน เนื่องจากพยาธิตัวตืดจะแย่งเอาสารอาหารไปจากร่างกายของเรา

อย่างไรก็ตามสาเหตุส่วนใหญ่ของการขาดวิตามินบี12 มักจะมาจากการขาดสารอินทรินซิกแฟกเตอร์ (intrinsic factor) ซึ่งได้แก่โปรตีนที่หลั่งออกมาจากกระเพาะอาหารมาพบกับวิตามินบี12 ในกระเพาะอาหาร แล้วนำวิตามินบี12 ไปสู่ลำไส้เล็ก เพื่อที่จะได้ดูดซึมเข้าสู่สายเลือด หากไม่มีสารอินทริซิกแฟกเตอร์ วิตามินบี12จะไม่ถูกดูดซึม และถูกขจัดออกไปจากร่างกายกลายเป็นของเสีย

การขาดสารอินทรินซิกแฟกเตอร์ มักมาจากปฏิกิริยาแพ้ภูมิคุ้มกันตัวเองของระบบภูมิคุ้มกัน ที่โจมตีเซลล์ในกระเพาะอาหารซึ่งผลิตสารตัวนี้ ภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินบี12 ที่เป็นเพราะขาดสารอินทรินแฟกเตอร์ เรียกว่าโรคโลหิตจางชนิดร้ายแรง (Pernicious Anemia)

  • โลหิตจางจากการขาดวิตามินซี

การขาดวิตามินซีสามารถเกิดขึ้นได้ หากคุณได้รับวิตามินซีจากอาหารที่รับประทานไม่เพียงพอ การขาดวิตามินซียังมีโอกาสเกิดขึ้นได้ หากมีบางอย่างมาบั่นทอนความสามารถของร่างกายคุณในการดูดซึมวิตามินซี

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามิน

ปัจจัยเสี่ยงมีดังนี้

  • อาหารที่คุณรับประทาน มีอาหารที่เป็นแหล่งวิตามินตามธรรมชาติน้อยจนเกินไป เช่น ไม่มีอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ นม ผลไม้ และผัก ผู้รับประทานอาหารมังสวิรัติ ที่ไม่รับประทานอาหารจำพวกนม และผู้รับประทานแบบวีแกนที่ไม่รับประทานอาหารที่มาจากสัตว์เลย ก็อาจจะเป็นหนึ่งในกลุ่มนี้ นอกจากนี้การทำอาหารให้สุกมากจนเกินไปมาโดยตลอด สามารถทำให้เกิดอาการขาดวิตามินได้เช่นกัน
  • หากคุณกำลังตั้งครรภ์ และไม่ได้รับประทานวิตามินรวม กรดโฟลิคและยาเสริมอื่นๆ ที่สำคัญเป็นพิเศษในช่วงที่กำลังตั้งครรภ์
  • หากคุณมีปัญหาเกี่ยวกับลำไส้ หรือมีอาการอื่นๆ ที่ส่งผลต่อการดูดซึมวิตามิน การมีแบคทีเรียเติบโตอย่างผิดปกติในกระเพาะอาหาร หรือเคยมีการผ่าตัดที่บริเวณลำไส้และกระเพาะอาหาร สามารถส่งผลต่อการดูดซึมวิตามินบี-12 ได้
  • หากคุณดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป แอลกอฮอล์นั้นส่งผลต่อการดูดซึมโฟเลต วิตามินซี และวิตามินอื่น ๆ
  • หากคุณกำลังรับประทานยาที่ไปปิดกั้นการดูดซึมวิตามิน ยาต้านการชักสามารถป้องกันการดูดซึมโฟเลตได้ ยาลดกรด (Antacids) และยาอื่นๆ ที่ใช้เพื่อรักษาเบาหวานรูบแบบที่ 2 อาจส่งผลต่อการดูดซึมวิตามินบี-12

ปัจจัยเสี่ยงบางอย่างเฉพาะสำหรับการขาดวิตามินบางชนิด

ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดโฟเลต

  • ผู้ที่กำลังฟอกไตเพื่อรักษาโรคไตวาย ควรถามคุณหมอว่าคุณจำเป็นต้องได้รับวิตามินเสริมโฟเลต เพื่อป้องกันการขาดสารอาหารหรือไม่
  • การรักษาโรคมะเร็ง ยาบางตัวที่ใช้รักษาโรคมะเร็งอาจส่งผลต่อกระบวนการเมตาบอลิซึม (Metabolism) ของโฟเลต

ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินบี-12

  • การขาดสารอินทรินซิกแฟกเตอร์ คนส่วนใหญ่ที่มีภาวะโลลิตจางจากการขาดวิตามินบี-12 มักจะขาดสารอินทรินซิกแฟกเตอร์ โปรตีนที่หลั่งออกมาจากกระเพาะอาหาร ที่มีส่วนสำคัญในการดูดซึมวิตามินบี-12 การขาดสารอินทรินซิกแฟกเตอร์ อาจเกิดจากปฏิกิริยาการแพ้ภูมิคุ้มกันตัวเอง หรือการส่งต่อมาทางกรรมพันธุ์
  • โรคภูมิต้านทานตัวเองผิดปกติ (autoimmune disorder) คนที่มีปัญหาภูมิต้านทานตัวเองผิดปกติ ที่เกี่ยวข้องกับต่อมไร้ท่อ เช่น โรคเบาหวาน หรือโรคต่อมไทรอยด์ อาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดขาดวิตามินบี12บางชนิด เรียกว่าโรคโลหิตจางชนิดร้ายแรง

ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินซี

  • การสูบบุหรี่ทำให้เกิดการขาดวิตามินซี เนื่องจากมันไปลดการดูดซึมของวิตามินซี
  • โรคเรื้อรัง โรคเรื้อรังบางประเภท เช่น มะเร็ง หรือโรคไตเรื้อรัง สามารถเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินซี โดยการส่งผลกระทบกับการดูดซึมวิตามินซี

การวินิจฉัยโรคและการรักษาโรค

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษากับแพทย์ทุกครั้งเพื่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยโรคโลหิตจางจากการขาดวิตามิน

การตรวจเลือด

เมื่อผลตรวจเลือดแสดงให้เห็นว่ามีอาการโลหิตจาง ก็จะมีการตรวจเพื่อบ่งชี้ว่า เป็นโลหิตจางจากการขาดวิตามินบี12หรือโฟเลต โดยข้อสงสัยในการเกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินบี12 ก็คือการที่มีเม็ดเลือดแดงใหญ่ (macrocytic) หรือมีนิวโทรฟิลมีนิวเครียส (เม็ดเลือดขาวชนิดหนึ่ง) เป็นกระเปราะมากเกิน (hypersegmented) ในตัวอย่างเลือด ที่ตรวจด้วยการส่องด้วยกล้องจุลทัศน์ การมีปริมาณเซลล์เม็ดเลือดขาวและเกล็ดเลือดลดลง ก็อาจสามารถเกิดขึ้นได้ โดยเฉพาะในคนที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินเป็นเวลานาน

จะมีการวัดระดับวิตามินบี12 และโฟเลตในเลือด และมีการทดสอบอื่นๆ เพื่อหาสาเหตุของการขาดวิตามินบี12

การรักษาโรคโลหิตจางจากการขาดวิตามิน

การรักษามีทั้งการเสริมอาหารและการปรับเปลี่ยนอาหาร

  • ภาวะโลหิตจางจากการขาดโฟเลต การรักษาจะเกี่ยวข้องกับการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และรับอาหารเสริมโฟเลตตามแพทย์สั่ง ส่วนใหญ่แล้วจะใช้วิธีรับประทานอาหารเสริมโฟเลต เมื่อระดับของโฟเลตในร่างกายเพิ่มขึ้นจนถึงระดับปกติ คุณอาจสามารถหยุดอาหารเสริมได้ หากยังไม่สามารถรักษาอาการขาดโฟเลตได้ คุณอาจต้องรับประทานยาเสริมต่อไปแบบไม่มีกำหนด
  • ภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินบี 12 รวมไปถึงโรคโลหิตจางชนิดร้ายแรง สำหรับอาการขาดวิตามินบี 12 ในระดับเบา อาจใช้วิธีปรับเปลี่ยนอาหาร และรับอาหารเสริมวิตามินบี 12 แบบเม็ดหรือสเปรย์พ่นจมูก คุณหมออาจแนะนำให้ฉีดวิตามินบี 12 เข้าเส้นเลือด หากคุณมีอาการขาดอย่างรุนแรง ในตอนแรกคุณต้องฉีดทุกวัน แล้วหลังจากนั้นก็จะเป็นการฉีดเดือนละครั้ง ซึ่งอาจต้องดำเนินไปเรื่อยๆ ตลอดชีวิต ขึ้นอยู่กับอาการของคุณ
  • ภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินซี การรักษาอาการขาดวิตามินซีคือการรับประทานยาเม็ดวิตามินซี และรับประทานอาหารและเครื่องดื่มที่มีวิตามินซีให้มากยิ่งขึ้น

การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์หรือการเยียวยาตนเองที่จะช่วยรักษาโลหิตจางจากการขาดวิตามิน

ลักษณะไลฟ์สไตล์และการเยียวยาด้วยตนเองต่อไปนี้อาจจะช่วยคุณได้

  • รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ คุณสามารถป้องกันการขาดวิตามินได้ ด้วยการเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์และหลากหลาย
  • รับประทานวิตามินรวม หากคุณกังวลว่าจะได้รับวิตามินจากอาหารที่คุณรับประทานไม่เพียงพอ ควรสอบถามคุณหมอว่า วิตามินรวมนั้นเหมาะสมกับคุณหรือไม่ คนส่วนใหญ่มักจะได้รับวิตามินที่เพียงพอจากอาหารที่รับประทาน แต่หากคุณรับประทานอาหารได้อย่างจำกัด อาจจำเป็นต้องรับประทานวิตามินรวม
  • อย่าสูบบุหรี่ การสูบบุหรี่นั้นส่งผลกระทบกับการดูดซึมสารอาหาร เช่น วิตามินซี ทำให้เพิ่มความเสี่ยงในการขาดวิตามิน หากคุณสูบบุหรี่อยู่จงเลิกสูบ หากคุณยังไม่เคยสูบก็อย่าเริ่มสูบ หากคุณไม่สามารถเลิกบุหรี่ได้ด้วยตัวเอง สามารถขอความช่วยเหลือจากแพทย์ได้
  • ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณที่พอเหมาะ แอลกอฮอล์สามารถทำให้เกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดวิตามินได้ ดังนั้น ควรดื่มให้พอเหมาะพอควร

หากคุณมีข้อสงสัยใดๆ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำความเข้าใจให้ดีขึ้นถึงทางออกที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อัปเดตข่าวสารสุขภาพติดตามไลน์ Hello คุณหมอ
บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

เครื่องดื่มกระตุ้นภูมิคุ้มกัน ที่คุณควรดื่มเมื่อป่วย

การที่ร่างกายจะได้รับวิตามินและแร่ธาตุก็คือ การกินอาหารที่มีประโยชน์ นอกจากนั้น เครื่องดื่มกระตุ้นภูมิคุ้มกัน ก็สามารถช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้ดีขึ้น

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
เคล็ดลับสุขภาพ, สุขภาพชีวิตที่ดี ตุลาคม 7, 2020 . เวลาในการอ่าน

วิตามินซีใครว่ามีแค่ในผลไม้ ผักก็ให้วิตามินซีสูงเหมือนกันนะ

วิตามินซี เป็นสารต้านอนุมูลอิสระสำคัญที่ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันให้แข็งแรง และมักได้จากการรับประทานอาหารอย่าง ผลไม้ให้วิตามินซี และ ผักให้วิตามินซี

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
โภชนาการ, สุขภาพชีวิตที่ดี ตุลาคม 2, 2020 . เวลาในการอ่าน

หน่อไม้ฝรั่ง กับประโยชน์ดีๆ ที่คนรักสุขภาพต้องไม่พลาด

หน่อไม้ฝรั่ง (Asparagus) เป็นพืชที่มีลำต้นอยู่ทั้งใต้ดินและบนดิน หน่อไม้ฝรั่งมีทั้งสีขาวและสีเขียว แต่เรามักจะคุ้นตากับหน่อไม้ฝรั่งที่มีสีเขียวมากกว่า

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
โภชนาการ, สุขภาพชีวิตที่ดี กันยายน 30, 2020 . เวลาในการอ่าน

มะเฟือง วิตามินซีสูง แคลอรี่ต่ำ กินแล้วชื่นใจ ได้สุขภาพดี

มะเฟือง เป็นผลไม้ที่คนไทยเราคุ้นเคยเป็นอย่างดี มีรสชาติหวานอมเปรี้ยว ให้วิตามินซีสูง และมีสารต้านอิสระที่ช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันแข็งแรง

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
โภชนาการ, สุขภาพชีวิตที่ดี กันยายน 25, 2020 . เวลาในการอ่าน

บทความแนะนำ

มันแกว-ประโยชน์-ข้อควรระวัง

มันแกว หวาน มัน กรอบอร่อย และยังดีต่อสุขภาพด้วยนะ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
เผยแพร่วันที่ ตุลาคม 19, 2020 . เวลาในการอ่าน
จับคู่ส่วนผสมดูแลผิว-ประสิทธิภาพ

จับคู่ส่วนผสมดูแลผิว อย่างไรให้ได้ผลดี มีประสิทธิภาพมากขึ้น

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
เผยแพร่วันที่ ตุลาคม 16, 2020 . เวลาในการอ่าน
ผลไม้สำหรับคนท้อง-บำรุงครรภ์

ผลไม้สำหรับคนท้อง บำรุงครรภ์ ดีต่อทั้งคุณแม่และทารกในครรภ์

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
เผยแพร่วันที่ ตุลาคม 9, 2020 . เวลาในการอ่าน
ลูกแพร์-ประโยชน์-ข้อควรระวัง

ลูกแพร์ หวานฉ่ำ ชื่นใจ กรอบอร่อย และยังดีต่อสุขภาพด้วย

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
เผยแพร่วันที่ ตุลาคม 9, 2020 . เวลาในการอ่าน