Gangrene คือ อะไร เป็นอันตรายต่อผู้ป่วยเบาหวานหรือไม่

    Gangrene คือ อะไร เป็นอันตรายต่อผู้ป่วยเบาหวานหรือไม่

    Gangrene คือ แผลเนื้อตาย ซึ่งเกิดจากการขาดเลือดไปหล่อเลี้ยงหรืออาจเกิดจากการติดเชื้อรุนเเรง มักพบในผู้ป่วยเบาหวานที่ปล่อยให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานาน หรือผู้ที่มีความผิดปกติเกี่ยวกับการไหลเวียนของเลือด อย่างไรก็ตาม Gangrene หรือ แผลเนื้อตายสามารถป้องกันได้ด้วยการหมั่นตรวจสุขภาพเท้าเป็นประจำ และควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม

    Gangrene คือ อะไร

    Gangrene คือแผลเนื้อตาย ซึ่งสามารถเกิดได้กับเนื้อเยื่อต่าง ๆ ส่วนที่เลือดได้รับเลือดหล่อเลี้ยงไม่เพียงพอ หรืออาจเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่รุนแรง

    ปกติแล้ว แผลเนื้อตายมักพบบริเวณปลายนิ้วเท้า นิ้วมือ เท้า เเละ ขา มือ โดยมีอาการดังนี้

    • ผิวหนังบางลง ผิวเเห้ง ขนที่บริเวณส่วนนั้น ๆ ร่วง (เป็นอาการเเรกเริ่มของการที่เลือดไหลเวียนไม่ดี)
    • ผิวหนังเปลี่ยนจากสีปกติ เป็นค่อยๆซีดลงเเละเริ่มเปลี่ยนเป็นสเทา ม่วง หรือดำในที่สุด
    • อุณหภูมิของส่วนนั้น ๆ เย็นกว่าปกติ

    Gangrene มีสาเหตุจากอะไร ปัจจัยเสี่ยงที่ให้เกิดแผลเนื้อตาย

    แผลเนื้อตาย เป็นภาวะแทรกซ้อนอาจพบได้ในผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมเบาหวานได้ไม่ดี จนทำให้มีภาวะน้ำตาลในเลือดสูงอย่างเรื้อรัง นำไปสู่สาเหตุของเเผลเนื้อตายได้ดังต่อไปนี้

    • การไหลเวียนเลือดไปหล่อเลี้ยงไม่เพียงพอ เมื่อมีภาวะน้ำตาลในเลือดสูงอย่างเรื้อรัง นอกจากจะทำให้หลอดเลือดส่วนต่าง ๆ เสื่อมลง ไขมันจะสะสมในผนังหลอดเลือดได้ง่ายขึ้น ทำให้หลอดเลือดตีบแคบลงจนอาจถึงกับอุดตันในที่สุด ส่งผลให้เลือดไม่สามารถไหลเวียนไปหล่อเลี้ยงอวัยวะส่วนปลาย เช่น ปลายนิ้ว เท้า ได้ตามปกติ จนทำให้ส่วนนั้น ๆ ขาดเลือด เเละเกิดเเผลเนื้อตายตามมา
    • แผลหายช้ากว่าปกติ ผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมไม่ดี เมื่อมีบาดเเผลเเล้วมักหายได้ช้ากว่าคนทั่วไป เพราะออกซิเจน สารอาหาร และ เซลล์เม็ดเลือดขาว ซึ่งมีหน้าทีช่วยสมานฟืนฟูบาดเเผล ไม่สามารถไหลเวียนไปยังแผลได้สะดวกอันเนื่องมาจากหลอดเลือดแคบลงหรืออุดตัน เเละยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนอีกด้วย
    • เส้นประสาทเสื่อม ทำให้มีอาการชา ไม่สามารถรับความรู้สึกได้ตามปกติภาวะน้ำตาลในเลือดสูงที่เรื้อรังจะทำให้ผนังของเส้นเลือดฝอยที่ทำหน้าที่หล่อเลี้ยงเส้นประสาท ได้รับความเสียหาย จนเกิดอาการชา โดยมักเริ่มมีอาการที่เส้นประสาทส่วนปลายก่อน โดยเฉพาะบริเวณปลายนิ้วเท้า-นิ้วมือมือ เท้า ซึ่งเป็นการเพิ่มความเสี่ยงให้เกิดบาดแผลติดเชื้อได้ง่ายกว่าปกติ เนื่องจากอาการชาทำให้ผู้ป่วยเบาหวานไม่รู้สึกเจ็บ จึงไม่ทันสังเกตเวลาเป็นแผล และอาจปล่อยแผลทิ้งไว้โดยไม่ได้ดูเเลให้ดี เป็นการเพิ่มโอกาสให้เชื้อแบคทีเรียเข้าไปในบาดแผลจนเกิดการติดเชื้อในระดับรุนแรงได้

    Gangrene มีกี่ชนิด แต่ละชนิดแตกต่างกันอย่างไร

    แผลเนื้อตายอาจเเบ่งหลัก ๆ ตามสาเหตุและลักษณะแผลเบื้องต้นได้ดังนี้

    • Dry Gangrene คือ แผลเนื้อตายที่เกิดจากการขาดเลือด ผิวหนังเเละเนื้อเยื่อส่วนที่ขาดเลือดจะแห้ง หดตัว และเปลี่ยนเป็นสีม่วงคล้ำ จนสุดท้าย จะฝ่อตัวลงและเปลี่ยนเป็นสีดำในที่สุด แผลเนื้อตายชนิดนี้มักไม่ลุกลามไปบริเวณใกล้เคียงหากไม่มีการติดเชื้อแทรกซ้อน และมักเกิดกับอวัยวะส่วนปลายเช่น นิ้วเท้า
    • Wet Gangrene คือ แผลเนื้อตายที่มีการติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย อาจเกิดได้ทั้งแผลติดเชื้อที่ทรุดลงจนเลือด หรือ เกิดจาก Dry gangrene เเล้วมีการติดเชื้อเเทรกซ้อนก็ได้ อาการและลักษณะแผลโดยรวมจะคล้ายกับ Dry Gangrene แต่อาจมีตุ่มน้ำใส หนอง ขอบเเผลพุพองร่วมด้วยได้ และผู้ที่มี wet gangrene อาจมีไข้ เนื่องจากการอักเสบติดเชื้อ ร่วมกับแผลมีแนวโน้มลุกลามไปยังบริเวณข้างเคียงได้มากกว่า Dry Gangrene
    • Gas Gangrene คือ แผลเนื้อตายที่มีการเชื้อเเบคทีเรีย ชื่อ คลอสตริเดียม เพอร์ฟริงเจนส์ (Clostridium Perfringens) ซึ่งเป็นเชื้อที่เจริญในภาวะที่ไม่มีออกซิเจน จึงมีก่อการติดเชื้อในเนื้อเยื่อกล้ามเนื้อที่อยู่ลึกลงไปได้ดี ลักษณะเเผลอาจพบมีผิวหนังซีดซึ่งจะกลายเป็นสีเทาและสีม่วงอมแดงในภายหลัง ร่วมกับหากกดบริเวณที่ติดเชื้อ อาจรู้สึกคล้ายมีฟองอากาศอยู่ข้างใน เนื่องจากคลอสตริเดียม เพอร์ฟริงเจนส์จะสร้างก๊าซออกมาระหว่างที่เจริญเติบโต

    Gangrene รักษาอย่างไร

    เมื่อมีเนื้อตายเน่า คุณหมออาจรักษาอาการต่าง ๆ ด้วยวิธีการต่อไปนี้

    • ผ่าตัดเนื้อตายเน่าออก เพื่อป้องกันการลุกลามหรือการติดเชื้อเพิ่มเติม หากมีเนื้อตายเกิดขึ้นเป็นวงกว้างหรือมีเเนวโน้มลุกลาม บางกรณีคุณหมออาจจำเป็นต้องผ่าตัดอวัยวะส่วนนั้นทิ้ง มักพบในผู้ที่มีอาการเนื้อตายบริเวณเท้าหรือขาที่ไม่ตอบสนองด้วยวิธีการรักษาอื่น ๆ
    • ยาฆ่าเชื้อเเบคทีเรีย ซึ่งหากมีทั้งรูปเเบบฉีดเข้าหลอดเลือดเเละเเบบรับประทาน เพื่อป้องกันมิให้การติดเชื้อลุกลาม
    • ผ่าตัดหลอดเลือดที่ตีบแคบหรืออุดตัน เพื่อให้เลือดไหลเวียนไปหล่อเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ ได้ดีขึ้น โดยเฉพาะบริเวณขาหรือเท้า ซึ่งมักช่วยให้อาการเนื้อตายเน่าดีขึ้น
    • การรักษาด้วยออกซิเจนความดันสูง (Hyperbaric oxygen therapy) เพื่อให้ออกซิเจนไปยังบริเวณแผลได้ดีขึ้น และช่วยชะลอการเติบโตของแบคทีเรีย และช่วยทำให้เเผลหายเร็วขึ้น

    Gangrene ป้องกันได้หรือไม่

    ผู้ป่วยเบาหวานที่หมั่นดูแลสุขภาพตนเอง ไปพบคุณหมอและรับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ มักจะลดความเสี่ยงของการเกิดแผลเนื้อตายได้ รวมทั้งอาจปฏิบัติตามคำเเนะนำในการดูเเลตนเองเพิ่มเติมดังต่อไปนี้

    • ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์เป้าหมาย โดยแนะนำว่า ผู้ป่วยเบาหวานควรควบคุมระดับน้ำตาลก่อนมื้ออาหารให้อยู่ระหว่าง 80-130 มิลลิกรัม/เดซิลิตร และ สูงไม่เกิน 180 มิลลิกรัม/เดซิลิตร หลังมื้ออาหาร
    • ตรวจสอบสุขภาพเท้าทุกวันเป็นประจำว่ามีบาดแผลหรือไม่ หากพบแผล ควรทำความสะอาด ใส่ยาให้เรียบร้อย เเละ หลีกเลี่ยงมิให้แผลเปียกน้ำหรืออับชื้น
    • สวมถุงเท้าและรองเท้าที่ห่อหุ้มบริเวณปลายเท้าตลอดเวลาแม้อยู่ในบ้าน เพื่อป้องกันการบาดเจ็บหรือรอยขีดข่วนเล็ก ๆ น้อย ๆ บริเวณเท้า ที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่รู้สึกตัว ที่อาจนำไปสู่เเผลเท้าเบาหวานเรื้อรังได้
    • ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม เพราะน้ำหนักที่มากเกินไปอาจเพิ่มแรงกดต่อหลอดเลือดแดง ทำให้เลือดไหลเวียนได้ไม่สะดวก
    • ตรวจสุขภาพเท้าประจำทุกปี
    • พยายามกระตุ้นให้เลือดไหลเวียนไปหล่อเลี้ยงตามปลายมือปลายเท้าอยู่เสมอ ด้วยการยกเท้าขึ้นหรือสะบัดมือสะบัดเท้าเมื่ออยู่ในท่านั่ง รวมถึงเลือกทำกิจกรรมที่ส่งเสริมการไหลเวียนของเลือด เช่น การเดิน ปั่นจักรยาน

    Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

    รูปของผู้เขียนbadge
    เขียนโดย ธนชาติ จึงแย้มปิ่น แก้ไขล่าสุด 1 ชั่วโมงก่อน
    ตรวจสอบข้อมูลทางการแพทย์โดย แพทย์หญิงบุรัสกร ทวีบูรณ์