สายสะดือ เด็กแรกเกิด วิธีการดูแลที่ถูกต้องเพื่อป้องกันการติดเชื้อ

โดย ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ.

สายสะดือ จะทำหน้าที่ลำเลียงสารอาหารและออกซิเจน เพื่อช่วยให้ลูกน้อยได้มีพัฒนาการในการเจริญเติบโตตอนที่ยังอยู่ในครรภ์ แต่หลังจากที่ลูกน้อยลืมตาขึ้นมาดูโลกแล้ว สายสะดือก็ไม่มีความจำเป็นสำหรับพวกเขาอีกต่อไป สายสะดือจึงถูกตัดและรัดเอาไว้จนกลายเป็นตอสั้นๆ ซึ่งถ้าดูแลไม่ดี ก็อาจก่อให้เกิดการติดเชื้อหรือปัญหาอื่นๆ ได้ ฉะนั้น ถ้าคุณเพิ่งให้กำเนิดลูกน้อย นี่คือวิธีดูแลสายสะดือที่คุณควรจดจำเอาไว้

สายสะดือคืออะไร

ตอนที่ทารกยังอยู่ในครรภ์ จะได้รับสารอาหารและออกซิเจนผ่านทางรก ที่ติดอย่กับผนังมดลูกด้านในของคุณแม่ รกจะเชื่อมต่อกับทารกน้อยด้วยสายสะดือ ซึ่งเป็นสายที่ต่อมาจากช่องท้องของเด็กทารก

หลังจากที่ลูกน้อยคลอดออกมา สายสะดือก็จะถูกรัดและตัดให้ชิดกับร่างกายเด็ก ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ไม่ทำให้รู้สึกเจ็บปวดอะไร ทำให้เกิดเป็นตอสะดืออยู่กลางลำตัวของลูกน้อย

สายสะดือจะอยู่กับลูกน้อยนานแค่ไหน

สายสะดือจะแห้งและหลุดออกภายใน 7 ถึง 21 วัน เหลือไว้แต่แผลเล็กๆ ที่จะหายเองภายในสองสามวัน

สิ่งที่คุณต้องเจอหลังสายสะดือหลุด

เมื่อสายสะดือหลุดออกไป คุณอาจสังเกตเห็นรอยเลือดเล็กๆ บนผ้าอ้อม ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ คุณไม่ต้องกังวลในเรื่องนี้ บางครั้งหลังจากสายสะดือหลุดออกไปแล้ว ก็อาจมีของเหลวสีใสๆ หรือสีเหลืองไหลออกมา และอาจมีก้อนเนื้อก้อนเล็กๆ เหลืออยู่บนรอยแผล

แผลบริเวณสะดือนี้จะหายไปเอง หรือคุณหมออาจต้องทำแผลให้ แต่ไม่มีอาการรุนแรงแน่นอน และไม่มีเส้นประสาทอยู่ในบริเวณนี้ด้วย ฉะนั้น ถ้าจำเป็นต้องรักษาด้วยวิธีไหน ลูกน้อยก็จะไม่รู้สึกเจ็บปวด

วิธีการดูแลสายสะดือที่ถูกต้อง

สายสะดือของลูกน้อยจะแห้งและหลุดออกไปในที่สุด ซึ่งโดยปกติก็ภายในหนึ่งถึงสามสัปดาห์หลังคลอด ซึ่งในระหว่างนี้คุณก็ควรดูแลสายสะดือให้ลูกน้อยด้วยวิธีการต่อไปนี้

  • รักษาความสะอาดและทำให้สายสะดือแห้งอยู่เสมอ พับผ้าอ้อมไม่ให้ไปกดทับในบริเวณสายสะดือ (หรือซื้อผ้าอ้อมสำหรับเด็กแรกเกิดที่ทำรอยเว้าเอาไว้สำหรับสายสะดือ) วิธีนี้จะช่วยให้สายสะดือโดนลม และช่วยป้องกันไม่ได้โดนปัสสาวะของเด็กด้วย
  • อาบน้ำให้ลูกน้อยด้วยการใช้ฟองน้ำชุบน้ำเช็ดตามเนื้อตัวให้ลูกน้อย แทนการจับลูกน้อยลงไปนอนแช่ในอ่างน้ำ
  • ถ้าสภาพอากาศอบอุ่นสบาย ก็ให้ลูกน้อยใส่แค่ผ้าอ้อมและเสื้อยืดหลวมๆ เพื่อช่วยให้เกิดอากาศถ่ายเท ซึ่งจะทำให้แผลแห้งได้เร็วขึ้น
  • หลีกเลี่ยงการสวมกางเกงหรือบอดี้สูทให้ลูกน้อย
  • อย่าพยายามแกะแผลสายสะดือ ถึงแม้มันทำท่าจะหลุดมิหลุดแหล่อยู่แล้วก็ตาม ถึงแม้สถาบันกุมารเวชศาสตร์ในอเมริกาจะแนะนำให้ใช้ก้านสำลีจุ่มลงในแอลกอฮอล์สำหรับล้างแผล เพื่อทำความสะอาดในบริเวณสายสะดือ แต่ผลการศึกษาวิจัย พบว่าการไม่ไปแตะต้องกับแผลบริเวณสะดือเลย จะช่วยให้แผลแห้งได้เร็วกว่า และไม่ต้องเสี่ยงที่จะเกิดการติดเชื้อด้วย ทำให้สถาบันกุมารเวชศาสตร์ในอเมริกาได้เปลี่ยนคำแนะนำใหม่ในภายหลัง

สัญญาณที่บ่งบอกว่าสายสะดือเกิดการติดเชื้อ

ถึงแม้แผลสายสะดือจะเกิดอาการติดเชื้อได้ยาก แต่ถ้าลูกน้อยมีอาการต่อไปนี้ ก็ควรรีบปรึกษาคุณหมอทันที

  • ลูกน้อยร้องไห้เวลาที่คุณสัมผัสกับสายสะดือหรือผิวหนังในบริเวณที่อยู่ใกล้เคียง
  • ผิวหนังรอบๆ ฐานสายสะดือเป็นสีแดง
  • สายสะดือมีกลิ่นเหม็นหรือมีหนองสีเหลืองๆ

จะเกิดอะไรขึ้นเมื่อสายสะดือหลุดออก

  • การมีเลือดสองสามหยดติดอยู่บนผ้าอ้อมถือเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้ามีเลือดออกมากและแผลสายสะดือแยกออกจากกัน ก็ควรรีบปรึกษาคุณหมอทันที
  • ถ้าสายสะดือไม่หลุดออกหลังผ่านไป 3 สัปดาห์ ก็อย่าเพิ่งใจร้อน ควรทำให้บริเวณที่เป็นแผลแห้งอยู่ตลอดเวลา และอย่าให้ผ้าอ้อมไปกดทับในบริเวณที่เป็นแผล ถ้าผ่านไป 6 สัปดาห์แล้วสายสะดือยังไม่หลุดออก หรือคุณสังเกตเห็นสัญญาณของการมีไข้หรือติดเชื้อ ก็ควรโทร.ปรึกษาคุณหมอทันที
  • เมื่อสายสะดือหลุดออกไปแล้ว คุณก็ควรดูแลรอยแผลในบริเวณนั้นให้แห้งและสะอาดอยู่เสมอต่อไป คุณอาจเห็นของเหลวเหนียวๆ สีเหลืองๆ ไหลออกมา ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ ซึ่งบางครั้งก็อาจเกิดขึ้นหลังสายสะดือหลุดไปแล้ว ซึ่งนั่นไม่ใช่หนอง และไม่ใช่อาการติดเชื้อ
  • นอกจากนี้คุณอาจเห็นแผลตกสะเก็ดบริเวณสะดือ นี่ก็ถือเป็นเรื่องปกติเหมือนกัน แต่ถ้าท้องของลูกน้อยมีสีแดงๆ มีไข้ หรือมีหนองไหลออกมา ก็ควรรีบพาไปพบคุณหมอทันที
  • บางครั้งเนื้อเยื่อแผลเป็นเล็กๆ อาจก่อตัวขึ้นมาเป็นตุ่มแดงๆ กลางสะดือ ซึ่งถ้าหนึ่งสัปดาห์ผ่านไปแล้วยังไม่หายไป คุณก็ควรแจ้งให้คุณหมอทราบด้วย ซึ่งคุณหมออาจจะทาสารซิลเวอร์ไนเตรทลงบนตุ่มแดงนั้น ซึ่งจะทำให้ในบริเวณนั้นไหม้และแห้งขึ้นได้ แต่จำไว้นะว่าสายสะดือนั้นไม่มีเส้นประสาท ฉะนั้น ไม่ต้องกลัวว่าลูกน้อยจะเจ็บปวด

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

แหล่งที่มา

Review Date: สิงหาคม 2, 2018 | Last Modified: สิงหาคม 2, 2018

สุขภาพดีไม่มีขาย ถ้าอยากได้ต้องเข้ามาลงทะเบียนรับข่าวสารกับเรา
รับข่าวสารจาก Hello คุณหมอ เกี่ยวกับเคล็ดลับสุขภาพ อัพเดทสุขภาวะและอื่น ๆ มากมาย