คลื่นไส้และอาเจียน (Nausea and Vomiting)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date กรกฎาคม 16, 2020 . เวลาในการอ่าน
Share now

คลื่นไส้เป็นอาการที่แสดงถึงอาการไม่สบายท้อง และเป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าก่อนการอาเจียน คลื่นไส้และอาเจียน สามารถเกิดขึ้นพร้อมกันหรือไม่ก็ได้

คำจำกัดความ

คลื่นไส้และอาเจียน คืออะไร

อาการคลื่นไส้ (Nausea) เป็นอาการที่แสดงออกผ่านอาการไม่สบายท้อง และอยากอาเจียน (Vomit) อาการคลื่นไส้เป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าของการอาเจียนเพื่อขับสิ่งที่อยู่ในกระเพาะอาหารออกมา อาการคลื่นไส้และอาเจียน (Nausea and Vomiting) สามารถเกิดขึ้นพร้อมกันหรือไม่ก็ได้

อาการคลื่นไส้อาเจียนพบบ่อยแค่ไหน

อาการคลื่นไส้อาเจียนเป็นอาการที่เกิดขึ้นทั่วไป เกือบทุกคนเคยเกิดอาการเหล่านี้ ซึ่งทำให้อาการเหล่านี้เป็นอาการที่พบได้มากในวงการแพทย์ อาการเหล่านี้เกิดขึ้นในผู้ป่วยทุกเพศทุกวัย และสามารถจัดการได้โดยการลดปัจจัยเสี่ยงต่างๆ ควรปรึกษาแพทย์สำหัรบข้อมูลเพิ่มเติม

สัญญาณและอาการคลื่นไส้อาเจียนเกี่ยวข้องกับภาวะโรคใด

อาการที่เกี่ยวข้องมีดังนี้

สาเหตุของอาการคลื่นไส้อาเจียน

สาเหตุของการคลื่นไส้อาเจียน มีดังนี้

  • ปัญหาจากอวัยวะบริเวณท้องและอุ้งเชิงกราน อาการบริเวณช่องท้องหลายอย่างสามารถทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาการทั่วไปที่พบบ่อยได้แก่ ตับอักเสบ (Hepatitis) หรือ ตับอ่อนอักเสบ (Pancreatitis) กระเพาะหรือลำไส้อุดตันหรือยืดขยาย โรคกรดไหลย้อน (Gastroesophageal reflux: GERD) แสบเคืองกระเพาะอาหาร ลำไส้ทะลุ ไส้ติ่งอักเสบ ไตอักเสบ และโรคเกี่ยวกับถุงน้ำดี อาการโรคทางช่องท้องที่พบบ่อยที่สุดที่ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ คือ การติดเชื้อไวรัส (Gastroenteritis) อาการคลื่นไส้สามารถเกิดได้จากท้องผูกและการมีประจำเดือนตามปกติ
  • สมองและไขสันหลัง อาการคลื่นไส้เป็นอาการทั่วไปจากการเกิดอาการปวดหัวไมเกรน ศีรษะได้รับบาดเจ็บ เนื้องอกในสมอง หลอดเลือดสมองแตก เลือดออกในสมองและการอักเสบหรือการติดเชื้อของเนื้อเยื่อบุสมอง (Meningitis) อาจเป็นอาการของโรคต้อหิน (glaucoma) ที่เกิดจากความดันที่เส้นประสาทด้านหลังของลูกตา ในบางครั้งเกิดจากปฏิกิริยาของสมอง ที่กระตุ้นโดยอาการบาดเจ็บ ความรู้สึกทางอารมณ์ที่รุนแรง หรือการได้มองเห็นและการรับรู้ทางกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์
  • สมดุลของหูชั้นใน อาการคลื่นไส้อาจเกี่ยวข้องกับอาการเวียนศีรษะแบบบ้านหมุน (Vertigo) ซึ่งเป็นอาการเวียนศีรษะเหมือนตัวเองกำลังหมุนตัวอยู่ทั้งๆที่อยู่นิ่ง อาการทั่วไปที่ทำให้เกิดอาการนี้คือ ภาวะป่วยจากการเคลื่อนไหว ที่ถูกกระตุ้นโดยการเคลื่อนไหวซ้ำๆ ในทิศทางที่ต่างกันบนรถ เรือ รถไฟ เครื่องบินหรือเครื่องเล่น การติดเชื้อไวรัสของหูชั้นใน (Labyrinthitis) อาการบ้านหมุนจากการเปลี่ยนท่า (Benign positional vertigo) และเนื้องอกในสมองหรือประสาท

อาการคลื่นไส้ยังเป็นผลข้างเคียงจากการเปลี่ยนแปลงของเคมีภายในร่างกาย ได้แก่

  • ฮอร์โมนสำหรับการสืบพันธุ์ ประมาณร้อยละ 50 ของผู้หญิงมีอาการแพ้ท้องในช่วง 2-3 เดือนแรกของการตั้งครรภ์ และเป็นอาการข้างเคียงของยาคุมกำเนิด
  • การใช้ยา ยาหลายชนิด (ประกอบด้วย ยาที่แพทย์สั่ง ยาที่หาซื้อตามร้านขายยาทั่วไป และยาสมุนไพร) อาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ซึ่งเป็นอาการข้างเคียง โดยเฉพาะเมื่อใช้ยามากกว่าหนึ่งชนิดร่วมกันในครั้งเดียว ยาสำหรับทำเคมีบำบัดและยาต้านซึมเศร้า เป็นยาชนิดที่มักทำให้เกิดอาการคลื่นไส้
  • ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ อาการคลื่นไส้เป็นอาการทั่วไปที่เกิดจากระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ
  • การดื่มแอลกอฮอล์ ทั้งภาวะแอลกอฮอล์เป็นพิษและภาวะถอนพิษสุรา รวมถึงอาการแฮงค์สามารถทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ได้
  • ยาสลบ บางคนเกิดอาการคลื่นไส้หลังจากการผ่าตัด และหลังฟื้นจากฤทธิ์ยาสลบ
  • อาการแพ้อาหารและอาหารเป็นพิษ สำหรับอาการแพ้อาหาร แบคทีเรียปริมาณน้อยที่อยู่ในอาหารที่ปนเปื้อน ทำให้เกิดสารพิษที่ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้และปวดเกร็งท้อง

อาการที่กล่าวข้างต้นเป็นเพียงอาการบางส่วน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัยที่เหมาะสม

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเพิ่มความเสี่ยงของอาการคลื่นไส้อาเจียน

คุณมีโอกาสที่จะเกิดอาการคลื่นไส้อาเจียน หากมีอาการที่กล่าวไว้ข้างต้น ควรปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

เมื่อไรที่ควรไปพบหมอ

ควรพบหมอเมื่อใด

ควรเข้าพบหมอหากคุณหรือคนที่คุณรักมีอาการดังต่อไปนี้

  • อาการคลื่นไส้ที่ร่วมกับกับอาการหัวใจวาย อาการหัวใจวาย ได้แก่ อาการเจ็บแน่นหน้าอก ปวดศีรษะรุนแรง ปวดกราม เหงื่อออก หรือปวดที่แขนซ้าย
  • อาการคลื่นไส้เกิดร่วมกับอาการปวดศีรษะรุนแรง คอแข็ง หายใจลำบากหรือมึนงง
  • อาการคลื่นไส้เกิดตามหลังสารพิษเข้าสู่ร่างกาย
  • อาการคลื่นไส้เกิดร่วมกับภาวะขาดน้ำ
  • เกิดอาการรับประทานหรือดื่มน้ำไม่ได้นานกว่า 12 ชั่วโมง เนื่องจากอาการคลื่นไส้
  • อาการคลื่นไส้เกิดนานกว่า 4 ชั่วโมงหลังจากการรับประทานยาที่หาซื้อตามร้านขายยาทั่วไป

เมื่อสังเกตว่าเกิดอาการต่างๆ หรือมีคำถาม ควรปรึกษาแพทย์ ร่างกายของแต่ละคนแสดงอาการแตกต่างกัน ควรปรึกษาแพทย์ เพื่อสอบถามถึงวิธีการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับอาการที่เกิดขึ้น

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองที่ช่วยจัดการอาการคลื่นไส้อาเจียน

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์ และการเยียวตนเอง ที่อาจช่วยคุณในการรับมือกับอาการคลื่นไว้อาเจียน ได้แก่

  • รับประทานอาหารมื้อเล็กทุกๆ 2-3 ชั่วโมง เพื่อให้ไม่รู้สึกอิ่มจนเกินไป
  • หลีกเลี่ยงกลิ่นที่รบกวนต่างๆ เช่น น้ำหอม ควันหรือกลิ่นจากการทำอาหาร
  • หากคุณมีอาการคลื่นไส้นานนับสัปดาห์หรือเป็นเดือน ควรจดบันทึกอาหารที่รับประทาน เพื่อช่วยระบุถึงอาหารที่ทำให้เกิดอาการ
  • หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารที่ส่งกลิ่น หรือมีลักษณะบูด หรือไม่ได้แช่เย็นอย่างเหมาะสม
  • หากคุณมีอาการเมาขณะนั่งยานพาหนะต่างๆ ควรหลีกเลี่ยงการเดินทางโดยยานพาหนะ รวมถึงควรนั่งในตำแหน่งที่ทำให้เกิดอาการเมาน้อยที่สุด (ใกล้ปีกเครื่องบินหรือกลางลำเรือ) ควรสอบถามแพทย์ถึงยาแก้อาการเมาก่อนการเดินทาง
  • หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โค้กที่มีคาเฟอีน กาแฟหรือชา
  • ควรดื่มเครื่องดื่มที่ช่วยปรับสมดุลในกระเพาะอาหาร เช่น น้ำขิงหรือชาคาโมไมล์
  • ดื่มน้ำสะอาดเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ (หากอาการอาเจียนเกี่ยวข้องกับอาการคลื่นไส้)
  • รับประทานอาหารมื้อเล็กๆ บ่อยๆ เพื่อให้กระเพาะอาหารย่อยอาหารได้อย่างต่อเนื่อง
  • รับประทานอาหารที่รสไม่จัดเพื่อให้กระเพาะอาหารย่อยง่าย เช่น แครกเกอร์ หรือขนมปังไม่ทาเนย ข้าว ซุปไก่และกล้วย
  • หลีกเลี่ยงอาหารรสเผ็ดและอาหารทอด

หากคุณมีคำถาม ควรปรึกษาแพทย์สำหรับการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัย หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy"
แหล่งที่มา

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

ไตติดเชื้อ (Kidney infection)

ไตติดเชื้อ หรือกรวยไตอักเสบ เริ่มต้นขึ้นที่ระบบทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง (ท่อปัสสาวะหรือกระเพาะปัสสาวะ) แล้วเคลื่อนที่ขึ้นด้านบนไปยังไตและท่อไต

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ธีรวิทย์ บุญราศรี
โรค ก-ฮ, สุขภาพ ก-ฮ ธันวาคม 24, 2018 . เวลาในการอ่าน

ตะไคร้ (Lemongrass)

ตะไคร้ (Lemongrass) พืชชนิดนี้ถูกใช้เพื่อรักษาอาการของระบบทางเดินอาหาร อาการปวดท้อง และรักษาข้ออักเสบ นอกจากนี้ยังใช้ในการสมานแผลตามผิวหนังให้หายไวยิ่งขึ้น

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Ploylada Prommate
สมุนไพร ก-ฮ, ยา-สมุนไพร ก-ฮ ธันวาคม 4, 2017 . เวลาในการอ่าน

บทความแนะนำ

ไขข้อข้องใจ-ทำไม-ดื่มกาแฟแล้วคลื่นไส้

ไขข้อข้องใจ ทำไมเราถึง ดื่มกาแฟแล้วคลื่นไส้ กันนะ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
เผยแพร่วันที่ สิงหาคม 13, 2020 . เวลาในการอ่าน
อาหารสำหรับผู้ป่วยเนื้องอกในสมอง

ป่วยเป็นโรคเนื้องอกในสมอง ควรกินอาหารแบบไหนถึงจะดี

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
เผยแพร่วันที่ กรกฎาคม 16, 2020 . เวลาในการอ่าน
แก๊สน้ำตาและสเปรย์พริกไทย-ส่งผลต่อร่างกาย

แก๊สน้ำตาและสเปรย์พริกไทย ส่งผลต่อร่างกายอย่างไรบ้าง

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
เผยแพร่วันที่ มิถุนายน 18, 2020 . เวลาในการอ่าน
อาการป่วยของเด็ก-พ่อแม่ควรระวัง

อาการป่วยของเด็ก ที่พ่อแม่ไม่ควรเพิกเฉย

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
เผยแพร่วันที่ มกราคม 29, 2020 . เวลาในการอ่าน