คลื่นไส้และอาเจียน (Nausea and Vomiting)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date มกราคม 10, 2020
Share now

คลื่นไส้เป็นอาการที่แสดงถึงอาการไม่สบายท้อง และเป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าก่อนการอาเจียน คลื่นไส้และอาเจียน สามารถเกิดขึ้นพร้อมกันหรือไม่ก็ได้

คำจำกัดความ

คลื่นไส้และอาเจียน คืออะไร

อาการคลื่นไส้ (Nausea) เป็นอาการที่แสดงออกผ่านอาการไม่สบายท้อง และอยากอาเจียน (Vomit) อาการคลื่นไส้เป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าของการอาเจียนเพื่อขับสิ่งที่อยู่ในกระเพาะอาหารออกมา อาการคลื่นไส้และอาเจียน (Nausea and Vomiting) สามารถเกิดขึ้นพร้อมกันหรือไม่ก็ได้

อาการคลื่นไส้อาเจียนพบบ่อยแค่ไหน

อาการคลื่นไส้อาเจียนเป็นอาการที่เกิดขึ้นทั่วไป เกือบทุกคนเคยเกิดอาการเหล่านี้ ซึ่งทำให้อาการเหล่านี้เป็นอาการที่พบได้มากในวงการแพทย์ อาการเหล่านี้เกิดขึ้นในผู้ป่วยทุกเพศทุกวัย และสามารถจัดการได้โดยการลดปัจจัยเสี่ยงต่างๆ ควรปรึกษาแพทย์สำหัรบข้อมูลเพิ่มเติม

สัญญาณและอาการคลื่นไส้อาเจียนเกี่ยวข้องกับภาวะโรคใด

อาการที่เกี่ยวข้องมีดังนี้

สาเหตุของอาการคลื่นไส้อาเจียน

สาเหตุของการคลื่นไส้อาเจียน มีดังนี้

  • ปัญหาจากอวัยวะบริเวณท้องและอุ้งเชิงกราน อาการบริเวณช่องท้องหลายอย่างสามารถทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาการทั่วไปที่พบบ่อยได้แก่ ตับอักเสบ (Hepatitis) หรือ ตับอ่อนอักเสบ (Pancreatitis) กระเพาะหรือลำไส้อุดตันหรือยืดขยาย โรคกรดไหลย้อน (Gastroesophageal reflux: GERD) แสบเคืองกระเพาะอาหาร ลำไส้ทะลุ ไส้ติ่งอักเสบ ไตอักเสบ และโรคเกี่ยวกับถุงน้ำดี อาการโรคทางช่องท้องที่พบบ่อยที่สุดที่ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ คือ การติดเชื้อไวรัส (Gastroenteritis) อาการคลื่นไส้สามารถเกิดได้จากท้องผูกและการมีประจำเดือนตามปกติ
  • สมองและไขสันหลัง อาการคลื่นไส้เป็นอาการทั่วไปจากการเกิดอาการปวดหัวไมเกรน ศีรษะได้รับบาดเจ็บ เนื้องอกในสมอง หลอดเลือดสมองแตก เลือดออกในสมองและการอักเสบหรือการติดเชื้อของเนื้อเยื่อบุสมอง (Meningitis) อาจเป็นอาการของโรคต้อหิน (glaucoma) ที่เกิดจากความดันที่เส้นประสาทด้านหลังของลูกตา ในบางครั้งเกิดจากปฏิกิริยาของสมอง ที่กระตุ้นโดยอาการบาดเจ็บ ความรู้สึกทางอารมณ์ที่รุนแรง หรือการได้มองเห็นและการรับรู้ทางกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์
  • สมดุลของหูชั้นใน อาการคลื่นไส้อาจเกี่ยวข้องกับอาการเวียนศีรษะแบบบ้านหมุน (Vertigo) ซึ่งเป็นอาการเวียนศีรษะเหมือนตัวเองกำลังหมุนตัวอยู่ทั้งๆที่อยู่นิ่ง อาการทั่วไปที่ทำให้เกิดอาการนี้คือ ภาวะป่วยจากการเคลื่อนไหว ที่ถูกกระตุ้นโดยการเคลื่อนไหวซ้ำๆ ในทิศทางที่ต่างกันบนรถ เรือ รถไฟ เครื่องบินหรือเครื่องเล่น การติดเชื้อไวรัสของหูชั้นใน (Labyrinthitis) อาการบ้านหมุนจากการเปลี่ยนท่า (Benign positional vertigo) และเนื้องอกในสมองหรือประสาท

อาการคลื่นไส้ยังเป็นผลข้างเคียงจากการเปลี่ยนแปลงของเคมีภายในร่างกาย ได้แก่

  • ฮอร์โมนสำหรับการสืบพันธุ์ ประมาณร้อยละ 50 ของผู้หญิงมีอาการแพ้ท้องในช่วง 2-3 เดือนแรกของการตั้งครรภ์ และเป็นอาการข้างเคียงของยาคุมกำเนิด
  • การใช้ยา ยาหลายชนิด (ประกอบด้วย ยาที่แพทย์สั่ง ยาที่หาซื้อตามร้านขายยาทั่วไป และยาสมุนไพร) อาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ซึ่งเป็นอาการข้างเคียง โดยเฉพาะเมื่อใช้ยามากกว่าหนึ่งชนิดร่วมกันในครั้งเดียว ยาสำหรับทำเคมีบำบัดและยาต้านซึมเศร้า เป็นยาชนิดที่มักทำให้เกิดอาการคลื่นไส้
  • ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ อาการคลื่นไส้เป็นอาการทั่วไปที่เกิดจากระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ
  • การดื่มแอลกอฮอล์ ทั้งภาวะแอลกอฮอล์เป็นพิษและภาวะถอนพิษสุรา รวมถึงอาการแฮงค์สามารถทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ได้
  • ยาสลบ บางคนเกิดอาการคลื่นไส้หลังจากการผ่าตัด และหลังฟื้นจากฤทธิ์ยาสลบ
  • อาการแพ้อาหารและอาหารเป็นพิษ สำหรับอาการแพ้อาหาร แบคทีเรียปริมาณน้อยที่อยู่ในอาหารที่ปนเปื้อน ทำให้เกิดสารพิษที่ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้และปวดเกร็งท้อง

อาการที่กล่าวข้างต้นเป็นเพียงอาการบางส่วน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัยที่เหมาะสม

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเพิ่มความเสี่ยงของอาการคลื่นไส้อาเจียน

คุณมีโอกาสที่จะเกิดอาการคลื่นไส้อาเจียน หากมีอาการที่กล่าวไว้ข้างต้น ควรปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

เมื่อไรที่ควรไปพบหมอ

ควรพบหมอเมื่อใด

ควรเข้าพบหมอหากคุณหรือคนที่คุณรักมีอาการดังต่อไปนี้

  • อาการคลื่นไส้ที่ร่วมกับกับอาการหัวใจวาย อาการหัวใจวาย ได้แก่ อาการเจ็บแน่นหน้าอก ปวดศีรษะรุนแรง ปวดกราม เหงื่อออก หรือปวดที่แขนซ้าย
  • อาการคลื่นไส้เกิดร่วมกับอาการปวดศีรษะรุนแรง คอแข็ง หายใจลำบากหรือมึนงง
  • อาการคลื่นไส้เกิดตามหลังสารพิษเข้าสู่ร่างกาย
  • อาการคลื่นไส้เกิดร่วมกับภาวะขาดน้ำ
  • เกิดอาการรับประทานหรือดื่มน้ำไม่ได้นานกว่า 12 ชั่วโมง เนื่องจากอาการคลื่นไส้
  • อาการคลื่นไส้เกิดนานกว่า 4 ชั่วโมงหลังจากการรับประทานยาที่หาซื้อตามร้านขายยาทั่วไป

เมื่อสังเกตว่าเกิดอาการต่างๆ หรือมีคำถาม ควรปรึกษาแพทย์ ร่างกายของแต่ละคนแสดงอาการแตกต่างกัน ควรปรึกษาแพทย์ เพื่อสอบถามถึงวิธีการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับอาการที่เกิดขึ้น

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองที่ช่วยจัดการอาการคลื่นไส้อาเจียน

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์ และการเยียวตนเอง ที่อาจช่วยคุณในการรับมือกับอาการคลื่นไว้อาเจียน ได้แก่

  • รับประทานอาหารมื้อเล็กทุกๆ 2-3 ชั่วโมง เพื่อให้ไม่รู้สึกอิ่มจนเกินไป
  • หลีกเลี่ยงกลิ่นที่รบกวนต่างๆ เช่น น้ำหอม ควันหรือกลิ่นจากการทำอาหาร
  • หากคุณมีอาการคลื่นไส้นานนับสัปดาห์หรือเป็นเดือน ควรจดบันทึกอาหารที่รับประทาน เพื่อช่วยระบุถึงอาหารที่ทำให้เกิดอาการ
  • หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารที่ส่งกลิ่น หรือมีลักษณะบูด หรือไม่ได้แช่เย็นอย่างเหมาะสม
  • หากคุณมีอาการเมาขณะนั่งยานพาหนะต่างๆ ควรหลีกเลี่ยงการเดินทางโดยยานพาหนะ รวมถึงควรนั่งในตำแหน่งที่ทำให้เกิดอาการเมาน้อยที่สุด (ใกล้ปีกเครื่องบินหรือกลางลำเรือ) ควรสอบถามแพทย์ถึงยาแก้อาการเมาก่อนการเดินทาง
  • หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โค้กที่มีคาเฟอีน กาแฟหรือชา
  • ควรดื่มเครื่องดื่มที่ช่วยปรับสมดุลในกระเพาะอาหาร เช่น น้ำขิงหรือชาคาโมไมล์
  • ดื่มน้ำสะอาดเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ (หากอาการอาเจียนเกี่ยวข้องกับอาการคลื่นไส้)
  • รับประทานอาหารมื้อเล็กๆ บ่อยๆ เพื่อให้กระเพาะอาหารย่อยอาหารได้อย่างต่อเนื่อง
  • รับประทานอาหารที่รสไม่จัดเพื่อให้กระเพาะอาหารย่อยง่าย เช่น แครกเกอร์ หรือขนมปังไม่ทาเนย ข้าว ซุปไก่และกล้วย
  • หลีกเลี่ยงอาหารรสเผ็ดและอาหารทอด

หากคุณมีคำถาม ควรปรึกษาแพทย์สำหรับการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัย หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy"
แหล่งที่มา

Recommended for you

อาการป่วยของเด็ก ที่พ่อแม่ไม่ควรเพิกเฉย

อาการป่วยของเด็ก ที่พ่อแม่ไม่ควรเพิกเฉย

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
Published on มกราคม 29, 2020
ไตติดเชื้อ (Kidney infection)

ไตติดเชื้อ (Kidney infection)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by ธีรวิทย์ บุญราศรี
Published on ธันวาคม 24, 2018
ตะไคร้ (Lemongrass)

ตะไคร้ (Lemongrass)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by Ploylada Prommate
Published on ธันวาคม 4, 2017