ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date มิถุนายน 30, 2020 . เวลาในการอ่าน
Share now

ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)  คือ ภาวะที่ร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่เพียงพอ หรือการที่ร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกายเพียงพอ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายและสุขภาพจิตใจ

คำจำกัดความ

ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition) คืออะไร  

ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)  คือ ภาวะที่ร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่เพียงพอ หรือการที่ร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกายเพียงพอ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายและสุขภาพจิตใจ โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ดังนี้

  • ภาวะโภชนาการต่ำ เป็นหนึ่งในประเภทของการขาดสารอาหาร เมื่อร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่เพียงพอ ส่งผลให้ร่างกายเจริญเติบโตช้า หรือมีน้ำหนักที่ต่ำกว่าเกณฑ์
  • ภาวะโภชนาการเกิน คือการที่ร่างกายได้รับประทานอาหารที่เกินกว่าพลังงานหรือไขมันในร่างกายต้องใช้ ร่างกายจึงเกิดการสะสมไขมัน ทำให้มีน้ำหนักตัวมากเกินไป จนอาจทำให้เป็นโรคอ้วนได้

พบได้บ่อยเพียงใด

ผู้ที่ป่วยเป็นภาวะทุพโภชนาการ พบได้บ่อยในผู้ที่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ

อาการ

อาการของ ภาวะทุพโภชนาการ

ภาวะทุพโภชนาการทำให้เกิดอาการในลักษณะที่แตกต่างกันไปซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายและสุขภาพจิตใจ ดังนี้

  • ความอยากอาหารลดลง
  • อ่อนเพลียและหงุดหงิดง่าย
  • ไม่มีสมาธิ
  • ร่างกายรู้สึกหนาวบ่อยครั้ง
  • ในเด็กร่างกายอาจเจริญเติบโตช้า น้ำหนักตัวต่ำกว่าเกณฑ์
  • รู้สึกเหนื่อยง่าย
  • เกิดความวิตกกังวล

ควรไปพบหมอเมื่อใด

หากคุณมีสิ่งบ่งชี้หรืออาการใด ๆ ตามที่ระบุข้างต้น หรือมีคำถาม โปรดปรึกษาแพทย์ ร่างกายของแต่ละบุคคลมีการตอบสนองแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดให้ปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์ของคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของการเกิดภาวะทุพโภชนาการ

ภาวะทุพโภชนาการเกิดจากหลายสาเหตุด้วยกัน ดังนี้

เกิดจากสาเหตุหลายๆ ปัจจัยด้วยกัน เช่น ปัญหาในช่องปากที่ทำให้รับประทานอาหารได้น้อย กลืนอาหารลำบาก เกิดการคลื่นไส้ และอาเจียน รวมถึงมีโรคประจำตัวที่ส่งผลให้รับประทานอาหารได้น้อย เช่นโรคมะเร็ง โรคตับ

  • สภาวะสุขภาพจิต

ผู้ที่มีสุภาพจิตผิดปกติ  เช่น เป็นบ้า  โรคคลั่งผอม และอาการทางจิตเภท ทำให้ความอยากอาหารลดลง ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ร่างกายขาดสารอาหาร

  • ปัญหาทางสังคม

ปัญหาทางสังคมอาจส่งผลต่อพฤติกรรมการรับประทานอาหาร เช่น มีฐานะยากจน ไม่มีเงินพอสำหรับการซื้ออาหาร เดินทางไม่สะดวกในการไปซื้ออาหาร การอาศัยอยู่คนเดียวซึ่งอาจส่งผลต่อแรงจูงใจในการรับประทานอาหาร

ความผิดปกติของระบบย่อยอาหาร

  • โรคต่างๆ ที่ส่งผลกระทบต่อระบบย่อยอาหารภายในร่างกาย อาจทำให้ร่างกายเกิดการขาดสารอาหารได้ เช่น โรคเกี่ยวกับช่องท้อง โรคโครห์น (Crohn’s disease)

ปัจจัยเสี่ยงของอาการภาวะทุพโภชนาการ

  • ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่ต้องรับการรักษาเป็นเวลาระยะยาวในโรงพยาบาล
  • ผู้มีรายได้น้อย
  • ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับการดูดซึมสารอาหาร

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้งเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

ในเบื้องต้น แพทย์อาจทำการสอบถามประวัติต่างๆ รวมถึงตรวจอื่นๆ เพิ่มเติมดังนี้

  • ตรวจเลือดเพื่อคัดกรองและนำไปตรวจสอบทั่วไปหาสาเหตุของโรค
  • ตรวจสอบสารอาหารที่เฉพาะเจาจง เช่น วิตามิน เหล็ก
  • การทดสอบระดับโปรตีนในเลือด (Prealbumin Test)
  • การตรวจอัลบูมิน (Albumin Test) ซึ่งอาจบ่งบอกถึงโรคตับ และโรคไต

การรักษาภาวะทุพโภชนาการ

วิธีการรักษาภาวะทุพโภชนาการขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการในแต่ละบุคคล โดยในเบื้องต้นอาจทำการสอบถามประวัติและติดตามอาการของผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง จัดทำตารางการรับประทานอาหาร รวมถึงการให้อาหารเสริม เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารอย่างเพียงพอ

ในกรณีผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง แพทย์อาจจำเป็นต้องให้สารอาหาร เช่น โพแทสเซียมและแคลเซียมทางหลอดเลือดดำ เพื่อให้ร่างกายค่อยๆ ได้รับสารอาหาร

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเองเพื่อรักษาและป้องกันการเกิดภาวะทุพโภชนาการ สามารถทำได้ดังนี้

คนทั่วไปอาจป้องกันภาวะทุพโภชนาการได้ โดยปฏิบัติตามคำแนะนำดังนี้

  • เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ให้ครบทั้ง 5 หมู่
  • ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

สิ่งที่สำคัญที่สุด หากสังเกตพบว่าเริ่มมีสัญญาณหรืออาการใดๆ ที่อาจบ่งชี้ถึงอาการของภาวะทุพโภชนาการ หรือการได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ ควรเข้ารับคำปรึกษาจากนักโภชนาการ หรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการรักษาตามขั้นตอนอย่างเหมาะสมต่อไป

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy"
แหล่งที่มา

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

อาการชา สัญญาณเตือนโรคปลายประสาทอักเสบ ที่ร่างกายรับรู้ได้เมื่อ ขาดวิตามินบี

สัญญาณเตือนโรคปลายประสาทอักเสบ มักมีอาการเหน็บและชาตามมือและเท้า กล้ามเนื้ออ่อนแรง เป็นอาการที่บอกให้รู้ว่า ร่างกายอาจขาดวิตามินบี ที่จำเป็น

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Pattarapong Khuaphu
ประสาทวิทยา, ศูนย์สุขภาพ กรกฎาคม 30, 2020 . เวลาในการอ่าน

ผมร่วงเป็นหย่อม (Alopecia Areata)

โรค ผมร่วงเป็นหย่อม เป็นโรคที่เกิดจากภูมิต้านเนื้อเยื่อของตนเอง ส่งผลให้ผู้ป่วยผมร่วงเป็นหย่อม ๆ ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้กับผิวหนังส่วนที่มีขนทุกส่วน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย เนตรนภา ปะวะคัง
โรค ก-ฮ, สุขภาพ ก-ฮ กรกฎาคม 17, 2020 . เวลาในการอ่าน

ป่วยเป็น โรคกินผิดปกติระหว่างตั้งครรภ์ จะรับมือได้อย่างไรดี

โรคกินผิดปกติระหว่างตั้งครรภ์ อาจทำให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพอย่างรุนแรง บทความนี้จะมานำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับการรับมือกับโรคนี้ได้อย่างถูกต้อง

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
คุณแม่ตั้งครรภ์, การตั้งครรภ์ กรกฎาคม 16, 2020 . เวลาในการอ่าน

โรคหลอดเลือดสมองผิดปกติเอวีเอ็ม (Cerebral arteriovenous malformation)

 โรคหลอดเลือดสมองผิดปกติเอวีเอ็ม  เกิดจากความผิดปกติที่เชื่อมกันระหว่างหลอดเลือดดำและหลอดเลือดแดงในสมอง  ส่งผลให้ผู้ป่วย มีอาการปวดศีรษะ ชัก

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย จินดารัตน์ สิริวิจักษณ์
โรค ก-ฮ, สุขภาพ ก-ฮ กรกฎาคม 2, 2020 . เวลาในการอ่าน

บทความแนะนำ

อาหารบำรุงเส้นผม-ดูแลเส้นผม

อาหารบำรุงเส้นผม อยากผมสวยสุขภาพดีต้องเลือกกินอาหารที่มีประโยชน์

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
เผยแพร่วันที่ กันยายน 17, 2020 . เวลาในการอ่าน
ป้อนกล้วยทารก-เสี่ยงตาย-ไม่ถึงวัยอันควร

ป้อนกล้วยทารก เสี่ยงตายได้ หากไม่ถึงวัยอันควร

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
เผยแพร่วันที่ กันยายน 15, 2020 . เวลาในการอ่าน
ศีรษะล้านในผู้หญิง-สิ่งควรรู้-วิธีป้องกัน

ปัญหาผมบาง ศีรษะล้านในผู้หญิง กับวิธีการรักษาที่คุณควรรู้

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
เผยแพร่วันที่ กันยายน 11, 2020 . เวลาในการอ่าน
วิธีเลือกวิตามินและอาหารเสริม

วิธีเลือกวิตามินและอาหารเสริม เลือกยังไงให้ดี เลือกแบบไหนถึงจะปลอดภัย

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
เผยแพร่วันที่ กรกฎาคม 31, 2020 . เวลาในการอ่าน