ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date มิถุนายน 30, 2020 . 1 min read
Share now

ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)  คือ ภาวะที่ร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่เพียงพอ หรือการที่ร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกายเพียงพอ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายและสุขภาพจิตใจ

คำจำกัดความ

ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition) คืออะไร  

ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)  คือ ภาวะที่ร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่เพียงพอ หรือการที่ร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกายเพียงพอ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายและสุขภาพจิตใจ โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ดังนี้

  • ภาวะโภชนาการต่ำ เป็นหนึ่งในประเภทของการขาดสารอาหาร เมื่อร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่เพียงพอ ส่งผลให้ร่างกายเจริญเติบโตช้า หรือมีน้ำหนักที่ต่ำกว่าเกณฑ์
  • ภาวะโภชนาการเกิน คือการที่ร่างกายได้รับประทานอาหารที่เกินกว่าพลังงานหรือไขมันในร่างกายต้องใช้ ร่างกายจึงเกิดการสะสมไขมัน ทำให้มีน้ำหนักตัวมากเกินไป จนอาจทำให้เป็นโรคอ้วนได้

พบได้บ่อยเพียงใด

ผู้ที่ป่วยเป็นภาวะทุพโภชนาการ พบได้บ่อยในผู้ที่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ

อาการ

อาการของ ภาวะทุพโภชนาการ

ภาวะทุพโภชนาการทำให้เกิดอาการในลักษณะที่แตกต่างกันไปซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายและสุขภาพจิตใจ ดังนี้

  • ความอยากอาหารลดลง
  • อ่อนเพลียและหงุดหงิดง่าย
  • ไม่มีสมาธิ
  • ร่างกายรู้สึกหนาวบ่อยครั้ง
  • ในเด็กร่างกายอาจเจริญเติบโตช้า น้ำหนักตัวต่ำกว่าเกณฑ์
  • รู้สึกเหนื่อยง่าย
  • เกิดความวิตกกังวล

ควรไปพบหมอเมื่อใด

หากคุณมีสิ่งบ่งชี้หรืออาการใด ๆ ตามที่ระบุข้างต้น หรือมีคำถาม โปรดปรึกษาแพทย์ ร่างกายของแต่ละบุคคลมีการตอบสนองแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดให้ปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์ของคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของการเกิดภาวะทุพโภชนาการ

ภาวะทุพโภชนาการเกิดจากหลายสาเหตุด้วยกัน ดังนี้

เกิดจากสาเหตุหลายๆ ปัจจัยด้วยกัน เช่น ปัญหาในช่องปากที่ทำให้รับประทานอาหารได้น้อย กลืนอาหารลำบาก เกิดการคลื่นไส้ และอาเจียน รวมถึงมีโรคประจำตัวที่ส่งผลให้รับประทานอาหารได้น้อย เช่นโรคมะเร็ง โรคตับ

  • สภาวะสุขภาพจิต

ผู้ที่มีสุภาพจิตผิดปกติ  เช่น เป็นบ้า  โรคคลั่งผอม และอาการทางจิตเภท ทำให้ความอยากอาหารลดลง ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ร่างกายขาดสารอาหาร

  • ปัญหาทางสังคม

ปัญหาทางสังคมอาจส่งผลต่อพฤติกรรมการรับประทานอาหาร เช่น มีฐานะยากจน ไม่มีเงินพอสำหรับการซื้ออาหาร เดินทางไม่สะดวกในการไปซื้ออาหาร การอาศัยอยู่คนเดียวซึ่งอาจส่งผลต่อแรงจูงใจในการรับประทานอาหาร

ความผิดปกติของระบบย่อยอาหาร

  • โรคต่างๆ ที่ส่งผลกระทบต่อระบบย่อยอาหารภายในร่างกาย อาจทำให้ร่างกายเกิดการขาดสารอาหารได้ เช่น โรคเกี่ยวกับช่องท้อง โรคโครห์น (Crohn’s disease)

ปัจจัยเสี่ยงของอาการภาวะทุพโภชนาการ

  • ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่ต้องรับการรักษาเป็นเวลาระยะยาวในโรงพยาบาล
  • ผู้มีรายได้น้อย
  • ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับการดูดซึมสารอาหาร

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้งเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

ในเบื้องต้น แพทย์อาจทำการสอบถามประวัติต่างๆ รวมถึงตรวจอื่นๆ เพิ่มเติมดังนี้

  • ตรวจเลือดเพื่อคัดกรองและนำไปตรวจสอบทั่วไปหาสาเหตุของโรค
  • ตรวจสอบสารอาหารที่เฉพาะเจาจง เช่น วิตามิน เหล็ก
  • การทดสอบระดับโปรตีนในเลือด (Prealbumin Test)
  • การตรวจอัลบูมิน (Albumin Test) ซึ่งอาจบ่งบอกถึงโรคตับ และโรคไต

การรักษาภาวะทุพโภชนาการ

วิธีการรักษาภาวะทุพโภชนาการขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการในแต่ละบุคคล โดยในเบื้องต้นอาจทำการสอบถามประวัติและติดตามอาการของผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง จัดทำตารางการรับประทานอาหาร รวมถึงการให้อาหารเสริม เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารอย่างเพียงพอ

ในกรณีผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง แพทย์อาจจำเป็นต้องให้สารอาหาร เช่น โพแทสเซียมและแคลเซียมทางหลอดเลือดดำ เพื่อให้ร่างกายค่อยๆ ได้รับสารอาหาร

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเองเพื่อรักษาและป้องกันการเกิดภาวะทุพโภชนาการ สามารถทำได้ดังนี้

คนทั่วไปอาจป้องกันภาวะทุพโภชนาการได้ โดยปฏิบัติตามคำแนะนำดังนี้

  • เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ให้ครบทั้ง 5 หมู่
  • ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

สิ่งที่สำคัญที่สุด หากสังเกตพบว่าเริ่มมีสัญญาณหรืออาการใดๆ ที่อาจบ่งชี้ถึงอาการของภาวะทุพโภชนาการ หรือการได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ ควรเข้ารับคำปรึกษาจากนักโภชนาการ หรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการรักษาตามขั้นตอนอย่างเหมาะสมต่อไป

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy"
แหล่งที่มา

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

พฤติกรรมที่เสี่ยงทำให้ผมบาง ถ้าไม่อยากหัวล้านต้องหยุดทำสิ่งเหล่านี้!

ผมร่วง ผมบาง มีสาเหตุหลักมาจากระบบพันธุกรรม และ พฤติกรรมที่เสี่ยงทำให้ผมบาง ซึ่งกิจวัตรประจำวันของเรานั้น อาจเสี่ยงทำให้เราผมร่วงและผมบางได้โดยไม่รู้ตัว

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai

รู้หรือไม่! เสพติดการเคี้ยวน้ำแข็งตลอดเวลา อาการแบบนี้เสี่ยงเป็น โรคติดน้ำแข็ง

โรคติดน้ำแข็ง (Pagophagia) เกิดขึ้นได้จากความเครียดของปัญหาบางอย่างที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ และจิตใจ จนไปสู่อาการขบเคี้ยวเพื่อเป็นการผ่อนคลาย

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin

ลิ้นแตก เป็นร่องยาว เพราะร่างกายเราผิดปกติจริงหรือ?

ลิ้นแตก (Fissured tongue) มีลักษณะรอยแยกบนพื้นผิวของลิ้นเป็นร่องยาวลึก ซึ่งอาจมาจากพันธุกรรมภายในครอบครัว หรือมาจากการทานอาหารรสเผ็ดจนทำให้ลิ้นมีรอยแตกขึ้น

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin

ผมแตกปลาย จะหยุดปัญหากวนใจสาวๆ นี้ได้อย่างไร

ผมแตกปลาย เป็นปัญหากวนใจของสาวๆ หลายคน ทำไมอยู่ๆ ผมของคนเราถึงแตกปลายได้ แล้วทำอย่างไรปัญหานี้จะหมดไป ลองมาติดตามบทความจาก Hello คุณหมอกัน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย

บทความแนะนำ

โรคหลอดเลือดสมองผิดปกติเอวีเอ็ม-cerebral-arteriovenous-malformation

โรคหลอดเลือดสมองผิดปกติเอวีเอ็ม (Cerebral arteriovenous malformation)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย จินดารัตน์ สิริวิจักษณ์
เผยแพร่วันที่ กรกฎาคม 2, 2020 . 1 min read
ภาวะเต้านมโตในผู้ชาย-gynecomastia

ภาวะเต้านมโตในผู้ชาย (Gynecomastia)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
เผยแพร่วันที่ มิถุนายน 15, 2020 . 1 min read
อาการกิลแลง-บาร์เร-guillain-barre-syndrome

อาการกิลแลง-บาร์เร (Guillain Barre Syndrome)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย จินดารัตน์ สิริวิจักษณ์
เผยแพร่วันที่ มิถุนายน 12, 2020 . 1 min read
ประโยชน์ของน้ำมันมะพร้าวต่อเส้นผม-วิธีใช้

ประโยชน์ของน้ำมันมะพร้าวต่อเส้นผม ที่รู้แล้วไม่ควรพลาด

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
เผยแพร่วันที่ พฤษภาคม 20, 2020 . 3 mins read