ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date มิถุนายน 30, 2020 . เวลาในการอ่าน
Share now

ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)  คือ ภาวะที่ร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่เพียงพอ หรือการที่ร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกายเพียงพอ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายและสุขภาพจิตใจ

คำจำกัดความ

ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition) คืออะไร  

ภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition)  คือ ภาวะที่ร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่เพียงพอ หรือการที่ร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกายเพียงพอ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายและสุขภาพจิตใจ โดยแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ดังนี้

  • ภาวะโภชนาการต่ำ เป็นหนึ่งในประเภทของการขาดสารอาหาร เมื่อร่างกายไม่ได้รับสารอาหารที่เพียงพอ ส่งผลให้ร่างกายเจริญเติบโตช้า หรือมีน้ำหนักที่ต่ำกว่าเกณฑ์
  • ภาวะโภชนาการเกิน คือการที่ร่างกายได้รับประทานอาหารที่เกินกว่าพลังงานหรือไขมันในร่างกายต้องใช้ ร่างกายจึงเกิดการสะสมไขมัน ทำให้มีน้ำหนักตัวมากเกินไป จนอาจทำให้เป็นโรคอ้วนได้

พบได้บ่อยเพียงใด

ผู้ที่ป่วยเป็นภาวะทุพโภชนาการ พบได้บ่อยในผู้ที่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ

อัปเดตข่าวสารสุขภาพติดตามไลน์ Hello คุณหมอ

อาการ

อาการของ ภาวะทุพโภชนาการ

ภาวะทุพโภชนาการทำให้เกิดอาการในลักษณะที่แตกต่างกันไปซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายและสุขภาพจิตใจ ดังนี้

  • ความอยากอาหารลดลง
  • อ่อนเพลียและหงุดหงิดง่าย
  • ไม่มีสมาธิ
  • ร่างกายรู้สึกหนาวบ่อยครั้ง
  • ในเด็กร่างกายอาจเจริญเติบโตช้า น้ำหนักตัวต่ำกว่าเกณฑ์
  • รู้สึกเหนื่อยง่าย
  • เกิดความวิตกกังวล

ควรไปพบหมอเมื่อใด

หากคุณมีสิ่งบ่งชี้หรืออาการใด ๆ ตามที่ระบุข้างต้น หรือมีคำถาม โปรดปรึกษาแพทย์ ร่างกายของแต่ละบุคคลมีการตอบสนองแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดให้ปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์ของคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของการเกิดภาวะทุพโภชนาการ

ภาวะทุพโภชนาการเกิดจากหลายสาเหตุด้วยกัน ดังนี้

เกิดจากสาเหตุหลายๆ ปัจจัยด้วยกัน เช่น ปัญหาในช่องปากที่ทำให้รับประทานอาหารได้น้อย กลืนอาหารลำบาก เกิดการคลื่นไส้ และอาเจียน รวมถึงมีโรคประจำตัวที่ส่งผลให้รับประทานอาหารได้น้อย เช่นโรคมะเร็ง โรคตับ

  • สภาวะสุขภาพจิต

ผู้ที่มีสุภาพจิตผิดปกติ  เช่น เป็นบ้า  โรคคลั่งผอม และอาการทางจิตเภท ทำให้ความอยากอาหารลดลง ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ร่างกายขาดสารอาหาร

  • ปัญหาทางสังคม

ปัญหาทางสังคมอาจส่งผลต่อพฤติกรรมการรับประทานอาหาร เช่น มีฐานะยากจน ไม่มีเงินพอสำหรับการซื้ออาหาร เดินทางไม่สะดวกในการไปซื้ออาหาร การอาศัยอยู่คนเดียวซึ่งอาจส่งผลต่อแรงจูงใจในการรับประทานอาหาร

ความผิดปกติของระบบย่อยอาหาร

  • โรคต่างๆ ที่ส่งผลกระทบต่อระบบย่อยอาหารภายในร่างกาย อาจทำให้ร่างกายเกิดการขาดสารอาหารได้ เช่น โรคเกี่ยวกับช่องท้อง โรคโครห์น (Crohn’s disease)

ปัจจัยเสี่ยงของอาการภาวะทุพโภชนาการ

  • ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่ต้องรับการรักษาเป็นเวลาระยะยาวในโรงพยาบาล
  • ผู้มีรายได้น้อย
  • ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับการดูดซึมสารอาหาร

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้งเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

ในเบื้องต้น แพทย์อาจทำการสอบถามประวัติต่างๆ รวมถึงตรวจอื่นๆ เพิ่มเติมดังนี้

  • ตรวจเลือดเพื่อคัดกรองและนำไปตรวจสอบทั่วไปหาสาเหตุของโรค
  • ตรวจสอบสารอาหารที่เฉพาะเจาจง เช่น วิตามิน เหล็ก
  • การทดสอบระดับโปรตีนในเลือด (Prealbumin Test)
  • การตรวจอัลบูมิน (Albumin Test) ซึ่งอาจบ่งบอกถึงโรคตับ และโรคไต

การรักษาภาวะทุพโภชนาการ

วิธีการรักษาภาวะทุพโภชนาการขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการในแต่ละบุคคล โดยในเบื้องต้นอาจทำการสอบถามประวัติและติดตามอาการของผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง จัดทำตารางการรับประทานอาหาร รวมถึงการให้อาหารเสริม เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารอย่างเพียงพอ

ในกรณีผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง แพทย์อาจจำเป็นต้องให้สารอาหาร เช่น โพแทสเซียมและแคลเซียมทางหลอดเลือดดำ เพื่อให้ร่างกายค่อยๆ ได้รับสารอาหาร

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเองเพื่อรักษาและป้องกันการเกิดภาวะทุพโภชนาการ สามารถทำได้ดังนี้

คนทั่วไปอาจป้องกันภาวะทุพโภชนาการได้ โดยปฏิบัติตามคำแนะนำดังนี้

  • เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ให้ครบทั้ง 5 หมู่
  • ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

สิ่งที่สำคัญที่สุด หากสังเกตพบว่าเริ่มมีสัญญาณหรืออาการใดๆ ที่อาจบ่งชี้ถึงอาการของภาวะทุพโภชนาการ หรือการได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ ควรเข้ารับคำปรึกษาจากนักโภชนาการ หรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการรักษาตามขั้นตอนอย่างเหมาะสมต่อไป

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อัปเดตข่าวสารสุขภาพติดตามไลน์ Hello คุณหมอ
บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy
แหล่งที่มา

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

อาหารบำรุงเส้นผม อยากผมสวยสุขภาพดีต้องเลือกกินอาหารที่มีประโยชน์

นอกจากการใช้ครีมบำรุงผม และผลิตภัณฑ์สำหรับการดูแลเส้นผมแล้ว การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์หรือ อาหารบำรุงเส้นผม ก็มีส่วนช่วยให้สุขภาพผมและหนังศีรษะดีได้

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
บำรุงผม, สุขภาพชีวิตที่ดี, ความสวยความงาม กันยายน 17, 2020 . เวลาในการอ่าน

ป้อนกล้วยทารก เสี่ยงตายได้ หากไม่ถึงวัยอันควร

วันนี้ Hello คุณหมอ จะมาช่วยไขข้อสงสัยว่าการ ป้อนกล้วยทารก ก่อนวัยอันควรนั้นมีอันตรายอย่างไรบ้าง และทำไมคุณพ่อคุณแม่ถึงควรหลีกเลี่ยง

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
พ่อแม่เลี้ยงลูก, โภชนาการเด็ก กันยายน 15, 2020 . เวลาในการอ่าน

ปัญหาผมบาง ศีรษะล้านในผู้หญิง กับวิธีการรักษาที่คุณควรรู้

ปัญหาผมบาง ศีรษะล้านในผู้หญิง อาจเกิดจากผมร่วง อาการที่เกิดขึ้นหลังหมดประจำเดือน รวมไปถึงสาเหตุอื่นๆ แล้วจะการรักษาได้อย่างไร เรามีคำแนะนำ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
สุขภาพหญิง, สุขภาพชีวิตที่ดี กันยายน 11, 2020 . เวลาในการอ่าน

วิธีเลือกวิตามินและอาหารเสริม เลือกยังไงให้ดี เลือกแบบไหนถึงจะปลอดภัย

วิตามินและอาหารเสริมมีจุดประสงค์เพื่อการมีสุขภาพที่ดี ข้อสำคัญคือต้องมี วิธีเลือกวิตามินและอาหารเสริม เพื่อประโยชน์และความปลอดภัยต่อสุขภาพ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
เคล็ดลับสุขภาพ, สุขภาพชีวิตที่ดี กรกฎาคม 31, 2020 . เวลาในการอ่าน

บทความแนะนำ

ความเครียดทำให้ผมร่วง-สาเหตุ-ประเภท

ความเครียดทำให้ผมร่วง ได้จริงหรือแค่คิดไปเอง

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ชลธิชา จันทร์วิบูลย์
เผยแพร่วันที่ พฤศจิกายน 25, 2020 . เวลาในการอ่าน
ผู้ให้การสนับสนุน
ความบกพร่องของกระดูกไขสันหลัง-spina-bifida

ความบกพร่องของกระดูกไขสันหลัง (Spina Bifida)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย จินดารัตน์ สิริวิจักษณ์
เผยแพร่วันที่ พฤศจิกายน 16, 2020 . เวลาในการอ่าน
หนังตาตก-ptosis

หนังตาตก (Ptosis)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
เผยแพร่วันที่ ตุลาคม 7, 2020 . เวลาในการอ่าน
นอนดึก-นอนไม่หลับ-ภาวะผมร่วง

รู้หรือไม่? พักผ่อนน้อย นอนดึกเป็นประจำ อาจส่งผลให้เกิด ภาวะผมร่วง ได้

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin
เผยแพร่วันที่ กันยายน 29, 2020 . เวลาในการอ่าน