โรคนิ่วในไต (Kidney stones)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date สิงหาคม 28, 2019
Share now

โรคนิ่วในไต เป็นของแข็งสะสมตัวที่ก่อตัวขึ้นในไตจากสารต่างๆ ในปัสสาวะ นิ่วในไตสามารถมีขนาดเล็กมาก หรือมีขนาดได้ถึงหลายนิ้วโดยรอบ

คำจำกัดความ

โรคนิ่วในไต คืออะไร

นิ่วในไต (Kidney stones) เป็นของแข็งสะสมตัวที่ก่อตัวขึ้นในไตจากสารต่างๆ ในปัสสาวะ กระบวนการนี้เรียกว่าการเกิดนิ่ว โดยนิ่วในไตสามารถมีขนาดเล็กมาก หรือมีขนาดได้ถึงหลายนิ้วโดยรอบ นิ่วขนาดใหญ่มากที่เต็มท่อปัสสาวะ ที่ลำเลียงปัสสาวะจากไตไปยังกระเพาะปัสสาวะ เรียกว่านิ่วเขากวาง ( Staghorn Stone)

พบได้บ่อยเพียงใด

นิ่วในไตพบได้ทั่วไป สามารถส่งผลต่อผู้ป่วยที่มีอายุมากกว่า 40 ปี นิ่วในไตสามารถจัดการได้โดยลดความเสี่ยง โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการนิ่วในไต

คนทั่วไปประมาณหนึ่งในสามมีนิ่วในไต แต่เพียงครึ่งหนึ่งจะมีอาการ ถึงแม้ไม่มีอาการ นิ่วอาจทำให้เกิดความผิดปกติได้ เช่น การติดเชื้อและปัสสาวะขัด นิ่วที่ติดอยู่ในกระเพาะปัสสาวะทำให้เกิดอาการ

อาการที่พบได้มากที่สุดคืออาการปวดรุนแรง ที่เกิดขึ้นและหายไป และมักเปลี่ยนจากด้านหลัง ไปยังช่องท้องด้านล่าง อาการอื่นๆ ที่พบได้ทั่วไป ได้แก่

  • ปวดหลัง ต้นขา ขาหนีบ และอวัยวะเพศ
  • มีเลือดในปัสสาวะ
  • คลื่นไส้และอาเจียน

หากนิ่วทำให้ติดเชื้อ อาจมีอาการเพิ่มเติมอื่นๆ ได้แก่ หนาวสั่น มีไข้ ปัสสาวะมีอาการปวด บ่อยครั้ง และกะทันหัน และมีอาการเหงื่อออก

อาจมีสิ่งบ่งชี้หรืออาการที่ไม่ได้ระบุไว้ข้างต้น หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการต่างๆ โปรดปรึกษาแพทย์

ควรไปพบหมอเมื่อใด

คุณควรไปพบหมอหากมีอาการดังต่อไปนี้

  • อาเจียนรุนแรง มีอาการปวดรุนแรงจนไม่สามารถนั่งนิ่งๆ ได้
  • มีอาการปวดร่วมกับคลื่นไส้และอาเจียน
  • มีอาการปวดร่วมกับมีไข้และหนาวสั่น
  • มีเลือดในปัสสาวะ
  • ปัสสาวะขัด

สาเหตุ

สาเหตุของนิ่วในไต

นิ่วอาจเกิดขึ้นได้ หากปัสสาวะมีสารเคมีบางชนิดปนอยู่มากเกินไป เช่น แคลเซียม กรดยูริค ซิสทีน หรือสตรูไวท์ (เป็นการรวมกันระหว่างฟอสเฟต แมกนีเซียม และแอมโมเนียม) การรับประทานอาหารที่มีโปรตีนสูง และการดื่มน้ำน้อยเกินไป เพิ่มความเสี่ยงในการเกิดนิ่วได้ นิ่วในไตประมาณร้อยละ 85 เกิดจากแคลเซียม นิ่วที่เกิดจากกรดยูริคเกิดขึ้นได้มากขึ้น หากเป็นโรคเกาต์ นิ่วสตรูไวท์เกิดขึ้นได้มากขึ้น ในปัสสาวะที่มีเชื้อปนเปื้อน (นิ่วติดเชื้อ)

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเพิ่มความเสี่ยงนิ่วในไต

ปัจจัยเสี่ยงสำหรับนิ่วในไตมีหลายประการ ได้แก่

  • ประวัติครอบครัวหรือประวัติส่วนตัว
  • ภาวะขาดน้ำ
  • อาการบางประเภท การรับประทานอาหารที่มีโปรตีน โซเดียม และน้ำตาลในปริมาณสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดนิ่วในไตได้บางประเภท
  • โรคอ้วน
  • โรคเกี่ยวกับการย่อยอาหารและการผ่าตัด การผ่าตัดเพื่อลดขนาดกระเพาะอาหาร โรคลำไส้อักเสบ หรือท้องร่วงเรื้อรัง สามารถทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในกระบวนการย่อยอาหารที่ส่งผลต่อการดูดซึมแคลเซียมและน้ำ ซึ่งเป็นการเพิ่มระดับสารเคมีที่ก่อให้เกิดนิ่วในปัสสาวะได้
  • อาการอื่น ๆ โรคและภาวะต่าง ๆ ที่อาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดนิ่วในไต ได้แก่ ภาวะเลือดเป็นกรดจากหลอดไตฝอย (Renal Tubular Acidosis) ภาวะปัสสาวะมีสารซิสตีน (Cystinuria) ภาวะต่อมพาราไทรอยด์ทำงานเกิน Hyperparathyroidism) การใช้ยาบางชนิด และอาการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะบางประเภท

การวินิจฉัยและการรักษาโรค

ข้อมูลที่นำเสนอมิได้ใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ ให้ปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยโรคนิ่วในไต

การรักษาขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ เช่น ขนาดและจำนวนของนิ่ว บริเวณที่เกิดนิ่ว และมีอาการติดเชื้อหรือไม่ นิ่วส่วนใหญ่ถูกกำจัดออกจากร่างกาย โดยไม่ต้องให้แพทย์รักษา วิธีที่ง่ายที่สุดในการจัดการก้อนนิ่วขนาดเล็ก คือกำจัดออกโดยการดื่มน้ำในปริมาณมาก การใช้ยาอาจช่วยลดอาการปวดได้ ยาปฏิชีวนะใช้สำหรับรักษาอาการติดเชื้อ นิ่วที่ไม่สามารถกำจัดออกได้ด้วยตัวเอง อาจจำเป็นต้องกำจัดออกโดยศัลยแพทย์ทางเดินปัสสาวะ ศัลยแพทย์ทางเดินปัสสาวะคือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับโรคระบบทางเดินปัสสาวะ ศัลยแพทย์ทางเดินปัสสาวะอาจใช้กล้องส่องท่อไต (Ureteroscope) ในการรักษา

ในบางครั้ง คลื่นกระแทก (Shock Wave) ใช้สลายนิ่วให้เป็นชิ้นเล็ก ๆ ที่สามารถกำจัดออกได้ การรักษาแบบนี้เรียกว่า Extracorporeal Shock Wave Lithotripsy (ESWL)

ในบางครั้ง อาจจำเป็นต้องมีการผ่าตัดเพื่อนำก้อนนิ่วออกไป

การรักษาโรคนิ่วในไต

แพทย์จะตรวจสอบประวัติสุขภาพ ทำการตรวจร่างกาย และทดสอบปัสสาวะ อาจจำเป็นต้องมีการเอกซเรย์หรืออัลตร้าซาวนด์ช่องท้อง การศึกษาดังกล่าวจะทำให้เห็นนิ่วส่วนใหญ่ (แคลเซียม ซิสทีน และนิ่วสตรูไวท์) เอกซเรย์ไม่สามารถแสดงให้เห็นถึงก้อนนิ่วจากกรดยูริค และอาจมองเห็นก้อนนิ่วขนาดเล็ก การตรวจด้วยคอมพิวเตอร์ (CT) ในบริเวณท่อปัสสาวะ เป็นการทดสอบที่ได้ผลดีมากเพื่อวินิจฉัยนิ่วในไต และตรวจหาอาการผิดปกติอื่นๆ ที่อาจทำให้เกิดอาการที่คล้ายกับอาการนิ่วในไตได้

ที่พบได้ยากก็คือ หากการวินิจฉัยยังไม่ชัดเจน อาจต้องมีการเอกซเรย์แบบพิเศษ (intravenous pyelogram หรือ IVP) ในการทดสอบแบบนี้มีการใช้สี เพื่อให้มองเห็นทางเดินปัสสาวะ และตรวจหานิ่วในไต

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองที่ช่วยจัดการนิ่วในไต

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองดังต่อไปนี้ อาจช่วยให้คุณรับมือนิ่วในไตได้

  • ใช้ยาตามที่แพทย์สั่งให้หมด
  • ปฏิบัติคำแนะนำของแพทย์เกี่ยวกับอาหาร
  • ดื่มน้ำให้มาก อย่างน้อย 2-3 ลิตรต่อวัน
  • โทรแจ้งโรงพยาบาล หากมีอาการแย่ลง

หากคุณมีข้อสงสัย โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อให้เข้าใจได้ดีขึ้นถึงวิธีการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด

บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy"
แหล่งที่มา

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

ปวดท้องน้อย ในผู้หญิงบ่งบอกโรคอะไรได้บ้าง?

อาการ ปวดท้องน้อย เกิดขึ้นบ่อยกับผู้หญิง การปวดท้องน้อยที่เราคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดา แท้จริงแล้วอาจบ่งบอกโรคทั้ง 4 โรค ดังต่อไปนี้

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by Sopista Kongchon

เยอบามาเต (Yerba-Maté)

การใช้เยอบามาเตใช้ทำอะไร? เยอบามาเตเป็นพืชชนิดหนึ่ง ส่วนใบถูกนำมาใช้ทำยา เยอบามาเตใช้เป็นตัวช่วยในการบรรเทาความเมื่อยล้าทางร่างกายและจิตใจ ...

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by Ploylada Prommate

ต้นพวงทอง (Goldenrod)

ต้นพวงทอง (Goldenrod) นอกจากจะมีความสวยงามแลัว ยังช่วยในการรักษาโรคข้ออักเสบ โรคเกาต์ และเหมาะสำหรับรักษาผูู้ที่มีกระเพาะปัสสาวะอักเสบอีกด้วย

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by Ploylada Prommate

ลูกใต้ใบ (Chanca Piedra)

ลูกใต้ใบ (Chanca Piedra) ใช้เป็นยาบำรุง รักษา และบรรเทาปัญหาเกี่ยวกับตับ รวมไปถึงโรคไวรัสตับอักเสบบี และอาจถูกนำไปใช้กับอาการอื่นๆ ได้อีกด้วย

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by Ploylada Prommate

Recommended for you

ดื่มน้ำเลมอน เป็นประจำต่อสุขภาพอย่างไร

ดื่มน้ำเลมอน เป็นประจำต่อสุขภาพอย่างไร

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
Published on มีนาคม 6, 2020
ไตติดเชื้อ (Kidney infection)

ไตติดเชื้อ (Kidney infection)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by ธีรวิทย์ บุญราศรี
Published on ธันวาคม 24, 2018
ไทโอโปรนิน (Tiopronin)

ไทโอโปรนิน (Tiopronin)

ทบทวนบทความโดย เภสัชกรอาชานนท์ สมศักดิ์
Written by พลอย วงษ์วิไล
Published on พฤศจิกายน 18, 2018
นิ่วในไต กับอาหารเพิ่มความเสี่ยงที่คุณควรหลีกเลี่ยง!

นิ่วในไต กับอาหารเพิ่มความเสี่ยงที่คุณควรหลีกเลี่ยง!

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by พลอย วงษ์วิไล
Published on ตุลาคม 21, 2018