กลากที่หนังศีรษะ (Tinea Capitis)

โดย ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ

คำจำกัดความ

กลากที่หนังศีรษะ คืออะไร

กลากที่หนังศีระษะ (Tinea Capitis) หรือเชื้อราบนหนังศีรษะ หรือที่รู้จักกันในชื่อ “ชันนะตุ” เป็นการติดเชื้อราที่รากผม เส้นผม และหนังศีรษะ ไม่ได้เกิดจากหนอนหรือปรสิตใดๆ โดยเชื้อราจะทำให้เกิดผื่นวงแหวนมีขอบชัดเจนที่หนังศีรษะ ลักษณะตรงกลางเรียบและขอบนูน การติดเชื้อนี้ส่งผลต่อทั้งหนังศีรษะและเส้นผม ทำให้เกิดอาการคัน ผมร่วงเป็นหย่อมๆ หนังศีรษะลอกหรือที่เรียกว่ารังแค

กลากที่หนังศรีษะเป็นโรคติดเชื้อที่สามารถติดต่อจากคนสู่คนได้จากการใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกัน เช่น หวี ผ้าเช็ดตัว หมวก หมอน

กลากที่หนังศีรษะพบบ่อยแค่ไหน

กลากที่หนังศีรษะเป็นโรคที่สามารถพบได้ทั่วไปในคนทุกเพศทุกวัย แต่พบได้บ่อยในเด็ก ถือเป็นหนึ่งในโรคผิวหนังที่พบได้บ่อยในเด็กอายุ 4-14 ปี อย่างไรก็ตาม สามารถป้องกันการเกิดโรคได้โดยการลดปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรค สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมควรปรึกษาแพทย์

อาการ

อาการของกลากที่หนังศีรษะ

อาการของโรคกลากที่พบบ่อยที่สุด คือ ผื่นคันบริเวณหนังศีรษะ อาจเกิดอาการผมร่วงบริเวณที่เป็นกลาก หนังศีรษะมีรอยแดง เป็นขุย หรือรอยด่าง อาจสังเกตเห็นจุดดำบริเวณที่ผมร่วง หากปล่อยไว้ กลากอาจขยายวงกว้างได้

อาการอื่นๆ ของโรคกลากประกอบด้วย

  • ผมบาง
  • เจ็บหนังศีรษะ
  • ต่อมน้ำเหลืองโต
  • มีไข้ต่ำ

ในกรณีที่อาการรุนแรง อาจเกิดการบวมนูนที่เรียกว่า อาการหนังศีรษะเป็นก้อนนูน ที่เป็นหนองเนื้ออ่อน ซึ่งอาจนำไปสู่รอยด่างบนศีรษะถาวรและแผลเป็นได้

อาจมีอาการอื่นๆ ของโรคที่ไม่ได้ระบุไว้ข้างต้น หากมีคำถามเกี่ยวกับอาการของโรค ควรปรึกษาแพทย์

ควรพบหมอเมื่อใด

หากคุณมีอาการใดๆ ที่กล่าวมาข้างต้น หรือสัญญาณของโรคกลากที่หนังศีรษะ ควรรีบปรึกษาแพทย์ทันที เนื่องจากร่างกายของแต่ละคนแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดจึงควรพูดคุยกับคุณหมอ เพื่อหาแนวทางในการรักษาเหมาะสมและได้ผลที่สุดสำหรับคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของการเกิดกลากที่หนังศีรษะ

โรคกลากที่หนังศีรษะเกิดจากเชื้อรากลุ่มเดอร์มาโตไฟต์ (Dermatophyte) ซึ่งสิ่งมีชีวิตที่เจริญเติบโตในเนื้อเยื่อที่ตายแล้ว เช่น เล็บมือ เส้นผม และผิวหนังชั้นนอก เชื้อรากลุ่มนี้ชอบอยู่ในอุณหภูมิอุ่นและชื้นแฉะ จึงเจริญเติบโตได้ดีบริเวณผิวหนังที่เปียกชื้น ความแออัดและระดับสุขอนามัยที่ต่ำส่งผลต่อการเพิ่มการกระจายตัวของโรคกลากได้

โรคกลากสามารถกระจายตัวได้ง่าย โดยเฉพาะในกลุ่มเด็ก การติดโรคกลากอาจเกิดจากการสัมผัสผิวหนังของผู้ติดเชื้อ หากมีการใช้หวี ที่นอนหรืออุปกรณ์อื่นร่วมกับผู้เป็นโรคกลาก คุณก็เสี่ยงติดเชื้อได้เช่นกัน

สัตว์เลี้ยงในบ้าน เช่น แมว สุนัข สามารถแพร่โรคกลากได้เช่นกัน สัตว์ในฟาร์ม เช่น แพะ วัว ม้า หมูสามารถเป็นพาหะของโรคได้ แต่อาการติดเชื้ออาจไม่แสดงออกในสัตว์จำพวกนี้

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคกลากที่หนังศีรษะ

  • เด็กอายุระหว่าง 4-14 ปี มีแนวโน้มที่จะเป็นโรคกลากที่หนังศีรษะได้มากที่สุด แม้ว่าโรคนี้สามารถเกิดขึ้นในผู้ใหญ่หรือเด็กที่มีอายุต่ำกว่าก็ตาม
  • กลากบริเวณหนังศีรษะเกิดขึ้นบ่อยในแถบชุมชนเมืองที่มีระดับสุขอนามัยต่ำ ในกลุ่มผู้ที่อยู่ในชุมชนแอดอัดหรือในเขตสภาพอากาศร้อนชื้น
  • โรคอาจทวีความรุนแรงในกลุ่มผู้ที่มีภูมิต้านทานต่ำ เช่น กลุ่มผู้ป่วยโรคอ้วน เอดส์ มะเร็ง

สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม โปรดปรึกษาแพทย์

การวินิจฉัยโรคและการรักษาโรค

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้งเพื่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยโรคกลากที่หนังศีระษะ

การตรวจวินิฉัยโรคกลากบนหนังศีรษะใช้วิธีการตรวจด้วยสายตา แพทย์จะใช้อุปกรณ์พิเศษที่เรียกว่า ไฟส่องตรวจเชื้อรา (Wood’s lamp) เพื่อส่องตรวจบริเวณหนังศีรษะและประเมินสัญญาณของการติดเชื้อ

แพทย์อาจเก็บตัวอย่างผิวหนังหรือเส้นผมเพื่อรับรองการวินิจฉัย ตัวอย่างจะถูกส่งไปเพื่อตรวจหาเชื้อรา การตรวจหาเชื้อนี้ทำได้โดยการใช้กล้องจุลทรรศน์ส่องเส้นผมและผิวหนังตัวอย่าง การตรวจหาเชื้ออาจใช้เวลาถึง 3 สัปดาห์

การรักษาโรคกลากที่หนังศีรษะ

แพทย์จะออกใบสั่งยาและแชมพูยาในการรักษาโรคกลากที่ศีรษะ

ยาต้านเชื้อรา (Antifungal medication)

กลุ่มยาต้านเชื้อราสำคัญประกอบด้วย

  • ยากริซีโอฟูลวิน (griseofulvin) เช่น กริฟูลวิน วี (Grifulvin V) กรีส์-พีเอจี (Gris-PEG)
  • ยาเทอร์บินาฟีน ไฮโดรคลอไรด์ (terbinafine hydrochloride) เช่น ลามิซิล (Lamisil)

ยาทั้งสองชนิดนี้เป็นยารับประทาน ให้รับประทานติดต่อกัน 6 สัปดาห์ อาการข้างเคียงของยาทั้งสองชนิดเหมือนกัน ประกอบด้วย ท้องร่วง ระคายเคืองกระเพาะอาหาร แพทย์อาจะแนำนำให้ทานยาร่วมกับอาหารที่ไขมันสูงเช่น เนยถั่วหรือไอศกรีม

อาการข้างเคียงอื่นๆ ของยากริซีโอฟูลวินประกอบด้วย

  • ไวต่อแสงแดด
  • อาเจียน
  • อ่อนเพลีย
  • หน้ามืด
  • เวียนศีรษะ
  • ปวดศีรษะ
  • ผื่นคัน
  • ลมพิษ
  • อาการแพ้ยากลุ่มเพนิซิลลิน

อาการข้างเคียงอื่นๆ ของยาเทอร์บินาฟีน ไฮโดรคลอไรด์ (terbinafine hydrochloride) มีดังนี้

  • ปวดท้อง
  • อาการคัน
  • ผื่นคัน
  • ลมพิษ
  • สูญเสียการรับรสหรือได้รับรสที่เปลี่ยนไป
  • อาการแพ้
  • ปวดหัว
  • มีไข้
  • ปัญหาเกี่ยวกับไต ซึ่งพบได้ไม่บ่อย

แชมพูยา (Medicated shampoo)

แพทย์อาจะสั่งแชมพูยาเพื่อขจัดเชื้อราและป้องกันการกระจายตัวของเชื้อ แชมพูยามีส่วนผสมของคีโตโคนาโซล (ketoconazole) หรือ ซีเลเนียมซัลไฟด์ (selenium sulfide) อย่างไรก็ตาม แชมพูยาช่วยป้องกันไม่ให้เชื้อรากระจายตัวแต่ไม่ได้ฆ่าเชื้อราที่ทำให้เกิดกลาก จึงต้องใช้ร่วมกับยาสำหรับรับประทาน

แพทย์อาจแนะนำให้ใช้แชมพู 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ ติดต่อกันเป็นเวลา 1 เดือน วิธีใช้แชมพูยา คือ ฟอกแชมพูยาทิ้งไว้ประมาณ 5 นาทีแล้วล้างออก

การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์หรือการเยียวยาตนเองที่ช่วยจัดการโรคกลากที่หนังศีรษะ

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและการเยียวยาด้วยตนเองดังต่อไปนี้ อาจจัดการกับโรคกลากที่หนังศีรษะได้

  • ในช่วงรักษา เด็กที่เป็นโรคกลากที่หนังศีรษะสามารถไปโรงเรียนได้ตามปกติ สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมโปรดปรึกษาแพทย์
  • สัตว์เลี้ยงและสมาชิกในครอบครัวควรรับการตรวจโรค และเข้ารับการรักษาหากจำเป็น เพื่อป้องกันการกลับมาติดเชื้อ ควรพาสัตว์เลี้ยงเข้ารับการตรวจสุขภาพและปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อตรวจหาโรคกลากในสัตว์เลี้ยง
  • สมาชิกภายในครอบครัวอาจเป็นพาหะของโรค แพทย์อาจแนะนำให้ใช้แชมพูยาเพื่อลดจำนวนสปอร์และป้องกันการกลับมาติดเชื้ออีก
  • ควรทำความสะอาดหวีด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ หรือทางที่ดีควรใช้แปรงหวีผมอันใหม่ ไม่ควรใช้ของใช้ส่วนตัว เช่น ผ้าเช็ดตัว หวี หมวก ปลอกหมอน ผ่าห่ม ร่วมกัน
  • ยังไม่มีการรับรองว่าน้ำส้มสายชู (กระอะซีติก) และน้ำมันจากชาเขียวสามารถช่วยรักษาโรคกลากที่หนังศีรษะได้ ทั้งยังอาจะทำให้เกิดการระคายเคืองผิวหนังและทำให้อาการของโรคแย่ลงด้วย

อาการโรคกลากอาจต้องใช้เวลารักษานานกว่า 1 เดือนอาการจึงจะดีขึ้น จึงควรอดทน ใช้ยาตามแพทย์สั่ง และปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัดและต่อเนื่อง

หากคุณมีข้อสงสัยใดๆ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำความเข้าใจให้ดีขึ้นถึงทางออกที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

Review Date: พฤศจิกายน 4, 2018 | Last Modified: กันยายน 26, 2019

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน