พังผืดในปอด

พังผืดในปอด หมายถึง แผลเป็นภายในปอดที่เริ่มแข็งตัวขึ้นจนก่อให้เกิดพังผืด โดยอาจมีระดับความรุนแรงของอาการต่างกันตามแต่ละบุคคล หากพบว่า มีอาการหายใจถี่อย่างรุนแรงเป็นเวลาหลายวัน ควรรีบเข้ารับการรักษาก่อนระบบทางเดินหายใจเสียหาย

คำจำกัดความ

พังผืดในปอด คืออะไร

พังผืดในปอด คือ โรคปอดที่เกิดขึ้นเมื่อเนื้อเยื่อของปอดได้รับความเสียหาย จนเกิดแผลภายในปอด หากปล่อยทิ้งเนื้อเยื่อโดยรอบอาจเริ่มแข็งตัวเป็นพังผืด ซึ่งอาจส่งผลให้ปอดมีขนาดเล็กลง นำไปสู่อาการหายใจลำบาก และทำให้ร่างกายได้รับออกซิเจนน้อยลง

อาการ

อาการของพังผืดในปอด

อาการของพังผืดในปอดที่พบได้บ่อย มีดังนี้

• หายใจลำบาก หายใจตื้น โดยเฉพาะขณะทำกิจกรรม หรือใช้แรงมาก
• ไอแห้งเรื้อรัง ไม่มีเสมหะ
• เหนื่อยล้า อ่อนแรง ปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อ และข้อต่อ
• ความอยากอาหารลดลง เบื่ออาหาร
• น้ำหนักลดลง
• นิ้วปุ้ม หรืออาการปลายนิ้วมือนิ้วเท้าขยายตัวออกจนมีลักษณะคล้ายไม้กระบอง

สาเหตุ

สาเหตุของ พังผืดในปอด

สาเหตุที่ทำให้เกิดแผลในปอด จนกลายเป็นพังผืด อาจมาจากโรคเรื้อรังต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

• โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์
• โรคลูปัส หรือโรคแพ้ภูมิตัวเอง
• โรคปอดบวม
• กล้ามเนื้ออักเสบ
• โรคเนื้อเยื่อเกี่ยวพันแบบผสม (Mixed connective tissue disease)
• โรคซาร์คอยโดซิส
• โรคผิวหนังแข็งเฉพาะที่
• มลภาวะทางอากาศ
• การรักษาโรคด้วยรังสี และยาบางชนิด

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของพังผืดในปอด

ปัจจัยเสี่ยงที่ส่งผลให้เกิดพังผืดภายในปอด อาจมีดังต่อไปนี้

• ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม เช่น ฝุ่นละออง ฝุ่นจากโลหะ สารซิลิกอน แร่ใยหิน ละอองจากถ่านหิน มูลสัตว์
• ผลจากการรักษาโรคด้วยรังสีและยา เช่น เคมีบำบัด ยากำจัดเซลล์มะเร็ง ยารักษาโรคหัวใจ ยาต้านการอักเสบ ยาปฏิชีวนะบางชนิด
• ปัจจัยเสี่ยงเรื่องการสูบบุหรี่ และอาชีพที่พบสารเคมีเป็นประจำ

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้งเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยพังผืดในปอด

คุณหมออาจซักถามประวัติเกี่ยวกับโรคประจำตัว และอาการที่เป็น จากนั้นก็อาจตรวจการทำงานของปอดขณะหายใจโดยใช้อุปกรณ์ การฟังเสียงทางการแพทย์ และอาจทำการตรวจเพิ่มเติมด้วยวิธีเหล่านี้

• เอกซเรย์ทรวงอก เพื่อเช็กความผิดปกติภายในปอด ว่ามีเนื้อเยื่อส่วนใดที่เป็นแผลหรือไม่
• การตรวจเอกซเรย์ด้วยคอมพิวเตอร์ (CT Scan) สร้างภาพตัดขวางของโครงสร้างภายในปอดที่มีความละเอียดสูง ทำให้สามารถตรวจเช็กความเสียหายของปอดที่เกิดจากพังผืดได้
• ทดสอบการทำงานของปอด การทดสอบอาจแตกต่างกันออกไปตามที่คุณหมอเห็นสมควร เช่น การหายใจอออกผ่านท่อที่เชื่อมกับเครื่องวัดปริมาณอากาศว่าปิดมีการกักเก็บอากาศภายในได้ดีเพียงใด
• การวัดความอิ่มตัวของออกซิเจนจากชีพจร โดยใช้เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว
• ตรวจออกซิเจนในเลือด โดยการเก็บตัวอย่างเลือด เพื่อตรวจเช็กระดับออกซิเจน และคาร์บอนไดออกไซด์
• การสอดกล้องหลอดลม เพื่อเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อปอดไปตรวจเพื่อคัดกรองโรคที่อาจเป็นสาเหตุของพังผืดในปอด

การรักษาพังผืดในปอด

เนื่องจากพังผืดในปอดเกิดจากแผลเป็นจึงไม่สามารถรักษาให้กลับไปเป็นเหมือนเดิมได้ การรักษาอาจมุ่งเน้นเพื่อบรรเทาอาการให้ดี และชะลอการลุกลามของโรค ด้วยวิธีดังต่อไปนี้

• ยา คุณหมออาจให้ยาเพอร์เฟนิโด (Pirfenidone) และยานินเทดานิบ (Nintedanib) ที่อาจสามารถช่วยชะลอการลุกลามของพังผืดในปอดได้ 
• การบำบัดด้วยออกซิเจน การบำบัดด้วยออกซิเจนอาจสามารถ อาจช่วยลดภาวะแทรกซ้อนจากระดับออกซิเจนในเลือดต่ำ ลดความดันโลหิตที่หัวใจด้านขวา และทำให้การหายใจดีขึ้นได้
• ฟื้นฟูสมรรถภาพปอด การปรับปรุงการทำงานของปอดอาจเริ่มจากโปรแกรมการออกกำลังกาย เทคนิคการหายใจ และโภชนาการอย่างเหมาะสมตามที่คุณหมอประเมินจากอาการ
• ปลูกถ่ายปอด เพื่อเปลี่ยนเป็นปอดใหม่ที่มีสุขภาพดี วิธีนี้ช่วยส่งเสริมให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดี และยืนยาวขึ้น อย่างไรก็ตามวิธีนี้อาจก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนได้ เช่น การติดเชื้อ ร่างกายปฏิเสธอวัยวะใหม่

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการดูแลตัวเอง

การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการดูแลตัวเองเพื่อป้องกัน พังผืดในปอด

นอกจากการรักษาด้วยวิธีของทางการแพทย์ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมบางอย่างในชีวิตประจำวัน เพื่อใช้ชีวิตร่วมกับอาการของพังผืดในปอดย่อมเป็นสิ่งสำคัญเช่นเดียวกัน

• เลิกสูบบุหรี่
• รับประทานอาหารที่มีคุณค่าโภชนาการ เช่น ผัก ผลไม้ ธัญพืชเต็มเมล็ด ผลิตภัณฑ์จากนมที่มีไขมันต่ำ เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน
• ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม พักผ่อนให้เพียงพอ
• รับการฉีดวัคซีนให้ครบตามกำหนด
• เข้ารับการตรวจสุขภาพเป็นประจำ